فلك البروج واجزاى معدل افتد در مرور بر دايرهء نصف النهار كه أو افقى بود از آفاق خط استوا
I
وغايت اين تفاوت ، پنج درجه باشد . ودر دو ربع كه دو نقطهء اعتدال ، منتصف آن دو ربع بود ؛
I
يعنى از نصف دلو تا نصف ثور واز نصف أسد تا نصف عقرب ، أيام حقيقي از أيام وسطى كوتاه
I
تر باشد ودر دو ربع ديگر درازتر بود . پس به موجب اين تقرير ، مدار آفتاب منقسم شود به شش قسم
I
مختلف : قسم أول : از نصف دلو تا بيست وهشت درجهء حوت كه چهل وسه درجه بود به تقريب ؛ وايامش
I
به جهت آنكه در نصف حضيض است طوال بود واز جهت مطالع ، قصار باشد .
قسم دوم : از بيست وهشت
I
درجهء حوت بود تا نصف ثور كه چهل وهفت درجه بود به تقريب ؛ وايامش به هر دو وجه قصار باشد .
I
قسم سوم : از نصف ثور بود تا نصف أسد كه نود درجه باشد ؛ وايامش به جهت آنكه در نصف أو
I
ج است قصار بود واز جهت مطالع ، طوال .
قسم چهارم : از نصف أسد تا بيست وهشت درجهء سنبله
I
باشد كه چهل وسه درجه بود به تقريب ؛ وايامش به هر دو وجه قصار باشد .
قسم پنجم : از بيست وهشت
I
درجهء سنبله بود تا منتصف عقرب كه چهل وهفت درجه بود به تقريب ؛ وايامش به جهت آنكه
I
در جانب حضيض است طوال بود واز جهت مطالع ، قصار .
قسم ششم : از نصف عقرب بود
I
تا نصف دلو كه آن نود درجه باشد يعنى يك ربع تمام ؛ وايامش به هر دو وجه ، طوال بود . وچون
I
در هيچ قسمي از اين اقسام اين دور زيادت با هم جمع نشده است كه در اين ربع است ، پس از اين
I
جهت أوايل وأواخر اين ربع را مبدأ ساختهاند تا آن تفاوت ، زايد يا ناقص افتد . چنان كه
I
اگر أوايل اين ربع را مبدأ سازند ، دايماً فضل أيام حقيقي را بود بر وسطى ؛ واگر أواخر اين ربع را
I
مبدأ سازند ، دايماً فضل أيام وسطى را بود بر حقيقي . وچون غايت هر دو تفاوت در يك موضع
I
با هم مجتمع نمىشوند ، طلب موضعي كردهاند كه تفاوتى كه از تركيب هر دو يافت شود واز آنجا به غايت
I
باشد تا آن موضع را مبدأ سازند . چنان كه أهل صناعت ، جزوى را از حدود بيست درجهء