كنند . وآنجا كه مخالفا نوشته باشيم ، أشارت بود به آنكه در طالعهاى ليلى آن كوكب با دليل تالي را
I
مقدم مىبايد داشتن . وآنجا كه موافقا نوشته باشيم ، أشارت باشد به آنكه هميشه به روز وبه شب
I
كوكب با دليل كه در اين باب مقدم است آن را مقدم مىبايد داشتن در عمل استخراج سهام .
I
باب 20 : در بيان دستور تقاويم ومواليد وتحاويل وترتيب وتركيب هر يك
وآن
I
سه فصل است :
فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن
وطريق أو آن است كه به جهت
I
دستور ، جزوى ترتيب كنيم كه بيست ورق بود چنان كه به جهت تقويم آفتاب احتياج است به يك
I
ورق ونيم ، وبه جهت هر يك از زحل ومشترى ومريخ همچنين ، وبه جهت ماه شش ورق ، وبه جهت زهره
I
دو ورق ، وبه جهت عطارد سه ورق ، وبه جهت اجتماعات واستقبالات وتحويل شمس به بروج
I
ورؤيت أهله يك ورق كه مجموع اين هجده ورق باشد . باقي دو ورق ديگر به جهت زايجههاى طوالع
I
اجتماعات واستقبالات وعمل كسوف وخسوف اگر اتفاق افتد ومانند آن .
اما مثال :
I
دستور تقويم آفتاب چنان است كه بر صفحهء أول جدولى بركشيم كه طول أو منقسم باشد به چهارده
I
قسم وعرض أو به ده . اما اقسام طول : قسم أول به جهت ألقاب صفوف طول ، ودوازده قسمت ديگر جهت
I
شهور تاريخ ملكي تا به وقت حساب أسامي آن شهور در آنجا نويسيم ؛ ويك قسم آخرين به جهت
I
خمسهء مسترقه . اما اقسام عرض : در قسم أول طولى وعرضى بنويسيم كه شهور ملكي ، ودر قسم دوم از اقسام
I
عرض بنويسيم كه أيام شهور ، ودر سوم بنويسيم كه المركز ، ودر چهارم التعديل ، ودر پنجم الوسط ، ودر ششم
I
التقويم المطلق ، ودر هفتم كسر تعديل الأيام ، ودر هشتم التقويم المعدل ، ودر نهم البهت ، ودر دهم
I
عشر البهت . آن گاه از جدول أيام از برابر هر ما هي سه رقم بنويسيم : يكى ، رقم أول ماه ؛ دوم ، رقم يازدهم ؛
I
سوم ، رقم بيست ويكم . واز برابر خمسهء مسترقه دو رقم : يكى ، رقم أول مسترقه ؛ دوم ، رقم ششم كه سر سال
I
آينده بود اگر سال بسيطه باشد ؛ واگر سال كبيسه بود رقم هفتم بنويسيم . آن گاه به زيج رجوع كنيم واز