رسيده باشد ، آن داير را بر مطالع ممر أو زيادت كنيم . اگر كوكب سياره ، أول بدان دايره رسيده باشد ،
I
آن داير را از مطالع ممر كوكب ثابته كم كنيم تا مطالع ممر كوكب سياره حاصل آيد . از آنجا درجهء ممر أو برون ،
I
وغايت ارتفاع آن درجه وفضل الإرتفاعين ، وبه همان مؤامره كه در فصل دوم گفتهايم عمل تمام كنيم تا تقويم
I
كوكب حاصل آيد در طول وعرض به موجب رصد .
فصل 4 : در استخراج تقاويم كواكب از غايت ارتفاع
I
وعروض ايشان بي واسطهء داير وكواكب ثابته
وطريق أو آن است كه غايت ارتفاع كوكب به طريق رصد
I
بدانيم ، وفضل ميان أو وتمام عرض بلد معلوم كنيم تا بعد كوكب از معدل النهار حاصل آيد . آن گاه بنگريم اگر
I
چنان كه فضل ارتفاع راست ، بعد شمالي بود ؛ واگر فضل تمام عرض بلد راست ، بعد جنوبي باشد . آن گاه عرض
I
كوكب را از زيجى كه معتمدتر بود بيرون آوريم ، وجهت عرض معلوم كنيم . آن گاه جيب بعد كوكب را از معدل النهار ،
I
بر جيب ميل أعظم قسمت كنيم تا جيب أول حاصل آيد ؛ آن را نگاه داريم . آن گاه جيب عرض كوكب را در ظل تمام
I
ميل كلى ضرب كنيم تا جيب دوم حاصل شود ؛ آن را نگاه داريم . پس بنگريم اگر چنان كه عرض كوكب وبعد أو از معدل
I
النهار در يك جهت باشند ، فضل ميان جيب أول ودوم بگيريم ؛ واگر در دو جهت مختلف باشند ،
I
هر دو جيب را با هم جمع كنيم . آنچه حاصل آيد آن را بر جيب تمام عرض كوكب منحط قسمت كنيم ، وقوس حاصل
I
بگيريم در جدول جيب تا بعد كوكب حاصل آيد از نقطهء اعتدالى كه به أو نزديكتر بود . آن را بر آن نقطه
I
زيادت يا نقصان كنيم تا تقويم كوكب حاصل آيد .
فصل 5 : در استخراج تقاويم كواكب از قبل طالع
I
وقت وغايت ارتفاع ايشان
وطريق أو آن است كه غايت ارتفاع كوكب معلوم كنيم به طريق رصد ،
I
وطالع آن وقت وعاشر أو وغايت ارتفاع عاشر بيرون آوريم . آن گاه جيب ما بين الإرتفاعين را
I
در جيب تمام ميل مطالع طالع منحط ضرب كنيم ، وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب تا عرض كوكب حاصل
I
آيد . آن گاه نظر كنيم واگر فضل ارتفاع كوكب را بود ، عرض ،
I
شمالي باشد ؛ واگر فضل ارتفاع عاشر را باشد ، عرض ، جنوبي بود . واين بر آن تقدير بود كه كوكب