وداير بيرون آوريم . واز آن داير ، ساعات استخراج كنيم اگر خواهيم از آن ارتفاع ، وقت
I
عصر وغايت ارتفاع آفتاب در آن روز ، ساعات معوجه بيرون آوريم ، چنان كه
I
در فصل ششم بيان كردهايم ، وآن را در اجزاى ساعات زماني آن روز ضرب كنيم تا داير حاصل
I
آيد . ماضي يا باقي از ساعات أول وقت عصر بيرون آوريم .
فصل سيزدهم : در استخراج
I
ساعات بعد از نصف النهار مقدم
وآن دو نوع باشد :
نوع أول : وآن چنان بود كه مطالع
I
جزو آفتاب را در آن نصف النهار به فلك مستقيم ، از مطالع طالع كم كنيم تا داير حاصل آيد . آن را بر اجزاى
I
ساعات حقيقي قسمت كنيم تا ساعات بعد حاصل شود .
نوع دوم : وآن چنان بود كه مطالع
I
جزو آفتاب زمان ولادت را به فلك مستقيم ، از مطالع طالع كم كنيم تا داير حاصل آيد . آن را بر پانزده
I
قسمت كنيم تا ساعات بعد حاصل شود . واين را ساعات تقويم خوانيم ، بدان سبب كه كوكب را
I
در زمان ولادت به حسب اين ساعات تقويم مىكنيم . واگر خواهيم كه ساعات بعد از نصف
I
النهار تالي بدانيم اين ساعات بعد مقوم را از بيست وچهارم بكاهيم تا ساعات بعد از
I
نصف النهار تالي حاصل آيد يا مطالع طالع را از مطالع آفتاب به فلك مستقيم كم كنيم تا داير
I
حاصل آيد . باقي عمل همان است كه گفتيم ، به همان طريق مؤامره تمام كنيم تا مطلوب حاصل آيد .
I
باب چهاردهم : در استخراج طالع از ارتفاع قمر
وطريق أو آن است كه از درجهء تقويم
I
قمر ، نصف النهاري وارتفاع أو به أسطرلاب طالع بيرون آوريم به تخمين . آن گاه مطالع جزو آفتاب را
I
در نصف النهار مقدم ، از مطالع طالع كم كنيم . آنچه باقي ماند آن را بر پانزده قسمت كنيم تا ساعات بعد
I
حاصل آيد از نصف النهار مقدم تا زمان قياس . به حسب آن ساعات استخراج تقويم قمر كنيم ، ومركز
I
أو وخاصهء معدلهء أو و « 1 » عرض أو وجهت عرض بدانيم . بعد از آن بعد أو از معدل النهار استخراج كنيم و
I
مطالع درجهء ممر وغايت ارتفاع وانحطاط مدار أوسط ، چنان كه پيش از اين ذكر كردهايم . بعد از آن
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] ر