تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — صفحة 235

مساهمون:

ص٢٣٥
عرض باشد وميان أول جدى وآخر جوزا بود وعرض أو شمالي باشد ، پيش از درجهء خود به وسط
I
السما رسد ؛ واگر جنوبي بود ، بعد از آن . باز اگر ميان أول سرطان وآخر قوس باشد وعرض أو شمالي
I
بود ، بعد از درجهء خود به وسط السما رسد ؛ واگر جنوبي بود ، پيش از آن .
فصل 5 : در استخراج درجهء
I
ممر وآن دو نوع است :

نوع أول : به جدول

وطريق أو آن است كه مطالع درجهء ممر را در جدول مطالع فلك
I
مستقيم مقوس كنيم تا درجهء ممر كوكب حاصل آيد .

نوع دوم : به حساب

وآن چنان است كه جيب ميل
I
انقلابى را ضرب كنيم در جيب تمام عرض كوكب ، وآن را قسمت كنيم بر جيب تمام بعد أو از معدل
I
النهار . آنچه حاصل آيد قوسش بگيريم در جدول جيب ، وآن را از ربع دور كم كنيم تا محفوظ أول حاصل آيد .
I
آن گاه جيب عرض كوكب را بر جيب محفوظ ثاني را ، بر جيب تمام عرض كوكب منحط قسمت كنيم . آنچه حاصل
I
شود قوسش بگيريم در جدول جيب ، وآن را از ربع دور كم كنيم تا اختلاف ممر حاصل آيد . پس نظر
I
كنيم اگر چنان كه كوكب ميان أول جدى وآخر جوزا بود وعرض أو شمالي باشد ، اختلاف ممر أو را
I
از موضع أو كم كنيم ؛ واگر جنوبي بود ، بر موضع أو افزائيم . واگر كوكب ميان أول سرطان وآخر قوس بود و
I
عرض أو شمالي باشد ، اختلاف ممر را بر موضع أو افزائيم ؛ واگر جنوبي باشد ، از موضع أو كم كنيم تا درجهء ممر
I
كوكب حاصل آيد .
باب هفتم : در معرفت غايت ارتفاع وانحطاط كوكب به حسب ميل
I
يا بعد ايشان از معدل النهار ، ودانستن عرض بلد از غايت ارتفاع وانحطاط ايشان وشناختن
I
جيب أوسط وآن چهار فصل است :
فصل أول : در معرفت غايت ارتفاع وانحطاط كوكب
I
اما غايت ارتفاع كوكب : قوسي بود از دايرهء نصف النهار ، ميان مركز كوكب ودايرهء أفق
I
فوق الأرض در جهت أقرب ؛ واين غايت مدار كوكب باشد فوق الأرض . وغايت انحطاط كوكب قوسي بود از دايرهء نصف النهار ، ميان مركز كوكب ودايرهء أفق تحت الأرض در جهت
I
أقرب ؛ واين غايت انحطاط مدار كوكب باشد تحت الأرض . وما كوكب ابدى الظهور را غايت