/ فحل اين را بر اجزاى ساعات زماني روز كسوف كه بود / يبمه قسمت كرديم تا ساعات
I
زماني حاصل آمد ميان موضع كسوف وطالع كسوف / ونر . اين را در مدت وقوع كسوف
I
كه بود چندين ساعات ودقايق / جب ضرب كرديم وبر دوازده قسمت كرد تا حاصل آمد ساعات
I
مستوى چندين / أمه . عدد حصهء أو گرفتيم از جدول حصص دقايق تسييرى از أيام سال تا معلوم شد
I
كه معظم تأثير أو از أول زمان كسوف تا مدت يك سال باشد ونه ماه وسه روز وبيست وسه
I
ساعت به تحقيق .
باب 15 : در معرفت كسوف كواكب در قرانات بعضي مر بعضي را
I
وتوابع آن
واين عمل همچنان است كه عمل كسوف شمس . بدان سبب كه اگر خواهيم تا بدانيم كه ماه
I
يا كوكبى ديگر ، كوكبى را در قران كسف مىكند يا نه ، قطر ماه بيرون بايد آوردن وعرض مرئى أو به همان
I
طريق كه در كسوف آفتاب گفتيم در زمان قران . آن گاه از برابر خاصهء معدله درآئيم در جدول أقطار
I
كواكب كه به تفاضل شش شش درجهء موضوع است ، وقطر آن كوكب كه خواهيم معلوم كنيم معدل
I
به تعديل ما بين السطرين ؛ وآن را با قطر قمر يا با قطر كوكب ديگر جمع كنيم ومبلغ را تنصيف كنيم وحاصل را
I
نصف القطرين خوانيم . آن گاه عرض آن كوكب بيرون آوريم وجهت أو معلوم كنيم ، وآن را
I
با عرض مرئى قمر يا با عرض آن كوكب ديگر جمع كنيم اگر در دو جهت مختلف باشند ؛ وفضل ميان
I
هر دو بگيريم اگر در يك جهت باشند ؛ وآن حاصل را دقايق كسوف كوكب خوانيم .
آن گاه نظر
I
كنيم به آن دقايق كسوف كوكب اگر كمتر از نصف القطرين باشد ، قمر يا كوكب زيرين ، بالايين را
I
كسف كند ؛ واگر مساوى باشد ، مماس شوند ؛ واگر بيشتر باشد ، كسف نكنند آن كوكب را . اما اگر مماس
I
شوند يا كسف نكند آن كوكب خواهيم تا بدانيم كه سريع السير از كدام جانب بطى السير مىگذرد ، نظر
I
كنيم به عرض هر دو كوكب اگر در يك جهت باشند وعرض كوكب سريع السير بيشتر بود ، در آن جهت .
I
مثلًا در شمال از شمال آن كوكب گذرد واگر در جنوب بود از جنوب أو گذرد ؛ واگر چنان كه