دقايق كسوف را در / يب وقسمت كنيم حاصل را بر قطر شمس تا أصابع كسوف حاصل آيد
I
از قطر آفتاب ؛ به آن اعتبار كه قطر آفتاب را دوازده إصبع گيرند .
فصل 20 : در معرفت
I
مقدار كسوف از صفحهء جرم آفتاب
واستخراج اين اگر به حساب خواهيم كه كنيم طريق أو
I
همان است كه در باب خسوف بيان كردهايم ؛ واگر به جدول خواهيم ، به جهت اين جدولى نهادهايم ،
I
از برابر أصابع قطر درآئيم در آن جدول وأصابع سطح برگيريم ؛ واين را أصابع مساحى وأصابع
I
معدله نيز گويند . وجدول اين است :
فصل 21 : در معرفت أزمان « 1 » كسوف
وطريق
I
أو آن است كه كم كنيم مربع عرض مرئى را از مربع نصف القطرين وجذر باقي را بگيريم تا دقايق
I
سقوط وسطى حاصل آيد . آن را قسمت كنيم بر سبق قمر در ساعتي
I
تا ساعات سقوط وسطى حاصل آيد . آن گاه ساعات وسط كسوف را
I
به سه موضع بنهيم وساعات سقوط را از أول كم كنيم وبر سوم
I
افزائيم تا از موضع أول ساعات بَدو كسوف حاصل آيد ؛ واز
I
موضع دوم ، ساعات وسط كسوف ؛ واز موضع سوم ، ساعات
I
تمام انجلا . وتعديل ساعات بَدو كسوف وتمام انجلا به همان
I
طريق مىبايد كردن كه در خسوف كه ذكر كرديم وقتي كه عرض مرئى
I
در اين دو زمان بيرون آورده باشيم .
واگر كسوفى واقع شود كه أو را
I
مكث بود وخواهيم كه زمان أو را معلوم كنيم ، فضل ميان قطر
I
آفتاب وماه بگيريم تا دقايق مكث حاصل آيد به تقريب . آن را بر سبق مرئى قمر قسمت
I
كنيم تا مدت زمان مكث أو حاصل آيد به تقريب .
فصل 22 : در معرفت كسوفى كلى
I
كه واقع شود واز محيط دايرهء شمس حلقهء نور بماند
وآن چنان باشد كه قطر قمر كمتر از قطر
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] از رمان