سال معلوم بود كه كسوف وخسوف در كدام سالها واقع است . وچون امكان كسوف
I
به تقريب معلوم شد بايد كه ساعات اجتماع وجزو اجتماع وطالع اجتماع وعاشر
I
أو وخاصهء معدله وتعديل محكم قمر ونصف قطر نيرين وساعات بعد اجتماع از نصف
I
النهار مقدم يا تالي كسوف ، وعرض قمر وجهت عرض همه به وقت اجتماع بيرون آورده باشيم
I
آن گاه به اعمال ديگر شروع نمائيم .
فصل 3 : در ارتفاع قطب فلك البروج
وآن دو نوع است :
I
نوع أول : قسمت كنيم جيب عرض بلد را بر جيب تمام ميل درجهء طالع منحط ، وحاصل را قوس بگيريم در
I
جدول جيب . آنچه حاصل آيد آن را بر ميل ثاني تربيع أيمن درجهء طالع افزائيم اگر ميل ثاني جنوبي
I
بود ؛ وفضل ميان هر دو بگيريم اگر شمالي باشد . آنچه حاصل آيد ارتفاع قطب بروج بود .
I
نوع دوم : قسمت كنيم جيب ارتفاع عاشر را بر جيب بعد ميان عاشر وطالع يا سابع ،
I
هر كدام كمتر از / ص درجه باشد منحط ؛ وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب تا تمام ارتفاع
I
قطب بروج حاصل آيد . آن را از ربع دور كم كنيم تا ارتفاع قطب حاصل آيد .
فصل 4 : در معرفت
I
ارتفاع يا انحطاط آفتاب چون طالع وعاشر معلوم باشد
وطريق أو آن است
I
كه ضرب كنيم جيب بعد درجهء أو را از طالع يا سابع ، در جيب تمام ارتفاع قطب بروج منحط ؛
I
وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب تا ارتفاع أو حاصل آيد اگر فوق الأرض بود ،
I
انحطاط أو اگر تحت الأرض باشد .
فصل 5 : در معرفت ارتفاع قمر به حسب عرض أو
I
وطريق أو چنان است كه عرض قمر را يك بار بر تمام ارتفاع قطب بروج افزائيم وجيب حاصل
I
بگيريم . وبار ديگر از أو كم كنيم وجيب باقي بگيريم . وهر دو جيب را با يكديگر جمع كنيم وآن مجموع را تنصيف
I
كنيم . وضرب كنيم در جيب بعد درجهء قمر از طالع يا سابع به هر كدام نزديكتر بود منحط ، وحاصل را محفوظ
I
خوانيم . آن گاه فضل ميان يكى از آن دو جيب ونصف مجموع بگيريم ، وآن را بر محفوظ زيادت