كنيم وحاصل را بر بيست وچهار قسمت كنيم . آنچه حاصل شود آن را به پانزده أضافت كنيم تا اجزاى
I
ساعت حقيقي حاصل آيد در آن شبانروز .
نوع دوم : در بيان اجزاى ساعات معوجه كه آن را
I
اجزاى ساعات زماني خوانند
ودر اين مطلوب طريق بسيار است ما آنچه آسانتر بود آورديم :
I
طريق أول : نصف قوس النهار را بر شش قسمت كنيم تا اجزاى ساعات زماني حاصل آيد .
طريق
I
دوم : نصف قوس النهار در ده دقيقه ضرب كنيم تا مطلوب حاصل آيد .
طريق سوم : قوس النهار را
I
بر دوازده قسمت كنيم تا مطلوب حاصل آيد .
طريق چهارم : ساعات تمام آن روز را در پنج
I
ضرب كنيم وبر چهار قسمت كنيم تا مطلوب حاصل آيد .
طريق پنجم : ربع ساعات النهار را
I
بر ساعات نهار افزائيم تا مطلوب حاصل آيد .
طريق ششم : ساعات النهار را در هفتاد و
I
پنج دقيقه ضرب كنيم تا مطلوب حاصل شود . وچون اجزاى ساعات زماني روز حاصل
I
آيد آن را دايماً از سى كم كنيم . آنچه باقي ماند اجزاى ساعت زماني شب بود . واگر اجزاى ساعات
I
زماني شب معلوم باشد وآن را از سى كم كنيم ، اجزاى ساعات زماني روز حاصل آيد به تقريب . و
I
تحقيق اين عمل آن است كه بر قوس النهار محقق اين عمل كنيم .
فصل 4 : در معرفت ساعات
I
نهار وليل وساعات نصف النهار
ودر اين مطلوب دو طريق آورديم :
أول ، به تقريب : چون نصف
I
قوس النهار را كه به تقريب بيرون آورده باشيم بر پانزده قسمت كنيم ساعات تمام شب حاصل
I
آيد . واگر ساعات تمام شب معلوم بود چون آن را از بيست وچهار كم كنيم ساعات تمام روز
I
حاصل آيد به تقريب .
وتحقيق اين عمل آن است كه نصف قوس النهار محقق را بر اجزاى ساعات
I
حقيقي قسمت كنيم تا ساعات نصف النهار حاصل آيد به تحقيق . واستخراج ساعات
I
شب بر اين قياس بود .
فصل 5 : در معرفت ساعات اتصالات كواكب
I
ودر اين مطلوب أول احتياج مىافتد به معرفت ساعات بعد اتصال از نصف النهار ،