تا بعد از آن ساعات اتصال معلوم گردد . پس اين را دو قسم كرديم :
قسم أول : در استخراج
I
ساعات بعد
وآن بر دو نوع بود : يكى به طريق حساب ؛ دوم ، به جدول .
نوع أول : در معرفت
I
ساعات بعد حساب
ودر اين مطلوب أول احتياج است به جزو بعد اتصال وآن چنان
I
باشد كه اگر دو كوكب قران خواهند كرد ، بايد كه تقويم هر دو به برج ودرجه ودقيقه مساوى شود
I
تا اتصال تمام گردد . واگر تسديس خواهد بود ميان دو كوكب ، بايد كه به برج سوم يكديگر باشند
I
به همان درجه ودقيقه . واگر ميان ايشان نظر تربيع خواهد بود ، بايد كه به برج چهارم يكديگر باشند
I
به اجزاى مساوى ؛ ونظر تثليث را به برج پنجم ؛ ومقابله را به برج هفتم . واگر تناظر باشد به همان قياس
I
كه در فصل أول بيان كردهايم عمل كنيم .
پس اگر اينها به درجات ودقايق مساوى باشند ،
I
اتصال ايشان در نيمهء آن روز بود وساعات نصف النهار ساعت اتصال باشد . واگر در اين
I
نظرها به بروج مساوى باشند وبه درجات نه ، اتصال ايشان هر آينه در ميان دو نصف النهار
I
واقع شود به نسبت با نصف النهار مقدم رونده باشد به اتصال وبه نسبت با نصف النهار تالي
I
گذشته باشد از اتصال وهميشه كوكب سبك رو به گران رو پيوندد .
پس نظر كنيم به درجات
I
كوكب سبك رو ؛ اگر كمتر باشد از درجات كوكب گران رو به نزديكترين بعدى ، وآن نزديكتر بعد را
I
به آن توان شناختن كه در نصف النهار تالي ، آن درجات كوكب سبك رو پيشتر بود .
وچون
I
اين مقدمه معلوم شود بعد ميان ايشان در نصف النهار مقدم كه رونده باشند به اتصال ،
I
ودر نصف النهار تالي كه گذشته باشد از اتصال بگيريم وهر كدام بعد كمتر بود بدان عمل كنيم
I
وآن را جزو بعد خوانيم . وچون جزو بعد معلوم شد بعد از آن احتياج است به بهت معدل . پس
I
بهت كوكب در يك شبانروز ميان آن دو نصف النهار معلوم كنيم وبه حسب اين دو بهت ، سبق
I
كوكب در يك شبانروز معلوم كنيم . واگر آن را بر بيست وچهار قسمت كنيم سبق أو در يك ساعت حاصل آيد .