واگر بهت هر يكى را بر بيست وچهار قسمت كنيم بهت يك ساعت هر يك حاصل آيد . از آنجا سبق
I
أو در يك ساعته حاصل كنيم .
عمل ؛ ساعات بعد ضرب كنيم جزو بعد را در بيست وچهار ، قسمت
I
كنيم بر بهت معدل در شبانروزى تا ساعت بعد حاصل آيد .
طريقي ديگر ؛ واگر جزو بعد را
I
بر سبق كوكب در يك ساعت منحط قسمت كنيم ساعات بعد حاصل شود .
نوع دوم : در معرفت
I
ساعات بعد به جدول
وبه جهت اين معنى دو جدول نهاديم : يكى به جهت اتصالات قمر با كواكب ،
I
وديگر به غير از قمر با يكديگر تا درآئيم در آن جدول به درجات بهت معدل از بالا ، وبه دقايق
I
آن از حاشية واز برابر هر دو عدد اجزا ودقايق وثواني برگيريم وآن را هميشه ضرب كنيم در جزو بعد تا ساعات بعد حاصل آيد . وميزان اين
I
عمل آن است كه بعد هر دو نصف النهار مقدم وتالي ساعات بعد بيرون آوريم وهر دو را با هم
I
جمع كنيم ، يعنى ساعات بعد ماضي را با ساعات « 1 » بعد مستقبل .
I
اگر مجموع هر دو بيست وچهار باشد بي زيادت ونقصان ، عمل ما صحيح بود والّا خطا باشد .
اما اگر اين عمل به جهت اجتماع يا استقبال كنيم به استقصا طريق أو آن است كه چون ساعات
I
اجتماع يا استقبال معين شد نيرين را در أول آن ساعات ودر أول ساعتي كه بعد
I
از آن بود تقويم كنيم . واز بهت يك ساعتهء نيرين ، سبق يك ساعته استخراج كنيم وجزو بعد در أول
I
ساعات تالي آن معلوم كنيم . وبه حسب هر دو جزو بعد ، ساعات بعد بيرون آوريم وآن دقايق
I
وثواني باشد . پس آن دو كسور ساعات را با هم جمع كنيم ؛ اگر مجموع آن / س بود بي زيادت
I
يا نقصان ، عمل صحيح بود واگر نه خطا باشد . وچون عمل صحيح بود آن كسور كه به حسب جزو بعد
I
كه در أول ساعات أول بيرون آوردهايم كسور آن ساعت أول باشد ؛ يعنى اجتماع يا استقبال
I
در آن ساعت وكسور واقع بود .
قسم دوم : در بيرون آوردن ساعات اتصال
وچون
I
ساعات بعد معلوم شد نظر كنيم تا بعد ميان دو كوكب در كدام نصف النهار گرفتهايم . ساعات
هامش
( 1 ) . " را با ساعات " در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .