فصل يازدهم : در شناختن مدخل حقيقي أرام آي وديگر ماهها از دور ستينى وضبط أيام
I
شهور
وآن مبنى بر شش عمل است :
عمل أول : در استخراج حصهء آفتاب
چون خواهيم كه حصهء
I
آفتاب بيرون آوريم بعد از آنكه بعد ميان أول آرام وووشى دانسته باشيم آن را دايماً از مقدار
I
سدس زمان سال شمسي كه آن شصت روز است وهشت هزار وهفتصد وچهل فنك
I
وبه اصطلاح منجمان چندين أيام ودقايق / سيبكوكدح وبه لغت ايشان اين را كيجا خوانند ،
I
كم كنيم تا حصهء شمس حاصل آيد در أول أرام آي .
اما به جهت أول ماهها حصهء هر ماه از أيام مجملهء
I
شهور با دقايق أو برگيريم از جدول أيام شهور ، وبر حصهء آفتاب در أول أرام اى افزائيم
I
تا حصهء آفتاب در أول آن ماه حاصل آيد . واگر خواهيم مقدار يك ماه قمري أوسط را بر حصهء
I
آفتاب در أول أرام كه ماه أول است افزائيم تا حصهء آفتاب حاصل آيد در أول ماه دوم .
I
وهمچنين اگر بر حصهء ماه دوم افزائيم حصهء ماه سوم حاصل آيد بر همين ترتيب تا آخر
I
سال .
واگر حصهء آفتاب زيادت از مدت يك سال شمسي شود كه هست چندين أيام و
I
دقايق وثواني / سسهيدلر ، اين را از آن مبلغ كم كنيم وباقي را در جدول ثبت گردانيم .
عمل دوم :
I
در استخراج حصهء ماه به حساب وجدول
اما به حساب ؛ وطريق أو چنان است كه مىبايد كه أصل حصهء ماه در أول
I
سال معين دانسته باشيم ، وبه لغت ايشان آن را جونجونكا خوانند وآن در أول دور شانكون بيست
I
وسه روز بوده « 1 » است ودو هزار وهشتصد وسى وشش فنك وبه اصطلاح منجمان
I
چندين أيام وكسور / كجيرحنرلو . واين أصل حصهء قمر است در اين سال وما اين را أصل سر سالها
I
مىگوئيم . پس اگر خواهيم تا أصل حصهء قمري را پيش از آن يا بعد از آن در سال ديگر بيرون آوريم
I
تفاضل ميان آن سال وأول دور شانكون بگيريم چنان كه پيش از اين بيان كردهايم ؛ وآن را
I
دايماً در مقدار فضل يك سال شمسي بر مدت سيزده دور قمري در فلك تدوير كه آن هفت
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] برده