فصل ششم : در شناختن مدخل سالها ومبادى ديگر اقسام از دور ستينى ، به حساب
I
وطريق اين عمل چنان است كه مىبايد كه پيش از آن يا بعد از آن در سال معين دانسته
I
باشيم كه مبدأ ليجن در كدام روز وچاغ بوده است از دور ستينى كه ما آن را أصل اقسام سال
I
مىخوانيم وبه لغت ايشان آن را كيجو خوانند . وآن در در أول دور شانكون ، يازده روز بوده است وهفت
I
هزار وششصد وشصت فنك كه به اصطلاح منجمان چندين أيام ودقايق وكسور باشد
I
/ يامهنرموه .
پس چون خواهيم كه مبداء سالى ديگر معلوم كنيم از دور ستينى تفاضل ميان سال
I
معلوم وسال مطلوب بگيريم وآن را در مقدار فضل يك سال شمسي بر سيصد وشصت كه آن
I
پنج روز است ودو هزار وچهارصد وسى وشش فنك وبه اصطلاح منجمان چندين أيام است
I
ودقايق وكسور / هيدلويرلو كه به لغت ايشان اين را سى يو خوانند ، ضرب كنيم تا أيام ودقايق
I
حاصل شود . آن گاه نظر كنيم اگر چنان كه سال مطلوب پيش از سال أصل است ، آن حاصل را
I
از أيام ودقايق سال أصل كم كنيم ؛ واگر از كم نتوان كردن ، شصت بر أيام سال أصل افزائيم
I
وآن را از مجموع كم كنيم . واگر آن سال أصل باشد ، آن أصل را بر آن أيام ودقايق سال أصل افزائيم .
I
واگر أيام زيادت از شصت شود ، شصت از أو طرح كنيم تا كمتر از شصت بماند . آن گاه اگر با آن
I
باقي دقايق باشد ، آن را يكى گيريم وبر آن أيام افزاييم تا مدخل ليجن حاصل آيد در سال مطلوب
I
از دور ستينى . به مقدار آن عدد بشماريم از دو [ ر ] ستينى آنجا كه عدد منتهى شود روز مبدأ ليجن را در آن
I
سال به آن نام نسبت كنيم .
اما اگر مدخل ديگر اقسام را خواهيم كه بدانيم از دور ستينى عدد اقسام
I
تامه را در أيام يك قسم كه هست چندين أيام ودقايق كسور / يهيجولبكد ضرب كنيم . واگر أيام
I
حاصل ضرب را از شصت زيادت شود شصتگان از آن بيندازيم وباقي را با آن أيام
I
ودقايق مدخل ليجن جمع كنيم . آنچه حاصل آيد بعد از جبر كسور ، مدخل آن قسم ناقص بود . اقسام سال