فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً * وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ
« 1 » .
و قول خداى سبحان :
وَ رَسُولًا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ
در آيهء كريمهء :
وَ يُعَلِّمُهُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ رَسُولًا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ * أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ * أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ
- الى قوله -
إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
« 2 » .
در تمام اين موارد با اينكه « روىّ » ها داراى مساوات هستند ، به دليل تعلق شديد صدر بر ذيل ، مانع آيهء مستقل قرار دادن آنها شده است .
و همينطور است قول خداى منّان در آيههاى « و الطور » ، « الرّحمن » ، « الحاقّة » ، « القارعة » ، « و العصر » كه از باب حمل اين آيات به آيات : « و الفجر » و « الضحى » است كه به لحاظ تعلق شديد اين قسمت از آيات به ما بعد خودشان ، جزء آيه قرار گرفتهاند ، نه آيهء مستقل . و امّا از لحاظ تناسب و مساوات « روىّ » اينها اقتضا داشت كه آيهء مستقل باشند .
نظر زمخشرى در استقلال آيات قرآن كريم
« زمخشرى » در كشاف مىگويد : آيات قرآن كريم علمش توقيفى بوده و رخصتى در آنها داده نشده كه قياس بر آيات ديگر شود . بلكه هر كدام از طرف شارع مقدس آيه شمرده شده است آيه و هر كدام كه جزء آيهاى قرار گرفته ، جزء آيه است و كسى را حق تغيير اين و قياس اين بر آيات ديگر نيست . و روى همين جهت « الم » را يك آيه شمردهاند هرجا كه آمده است . و همچنين « المص » را . و امّا « المر » و « الر » را آيهء مستقلى نشمردهاند . و آيه « حم » را در تمام سورههاى هفتگانه و « يس »
هامش
( 1 ) بقرة : 10 .
( 2 ) آل عمران : 49 .