و سخن امر به معروف و نهى از منكر نمايد يعنى اگر مىبيند مسلمانى اهل نماز و روزه و ساير واجبات نيست و يا مسامحه مىكند به او اعتراض كند كه چرا مسامحه دارى ؟ چرا نماز نمىخوانى ؟ مسلمان بايد نماز بخواند و . . . و اگر مىبيند كه مسلمانى اهل فسق و فجور و شراب و قمار و تعدى از حدود الهى است بر او اعتراض نموده و با نرمى و گاهى با پرخاشگرى بگويد : چرا شراب مىخورى ؟ چرا به ناموس مردم تعرض مىكنى ؟ تو حق ندارى اقدام به معصيت كنى و . . .
3 - مرحلهء عملى و بايد : اگر مراحل قبلى تأثير نكرد بر هر مسلمانى واجب است كه عملا اقدام نموده و ديگران را وادار كند به طاعات و جلوگيرى كند از معاصى و درگيرى انبياء با ظالمان و فاسقان روى همين اصل بوده [ البته در زمانى كه حكومت اسلامى است بايد اين مرحله از طريق حكومت انجام گيرد ] تفصيل مطلب را بايد از جاى خود جستجو كرد .
مطلب سوم : معروف دو قسم است : 1 - واجبات 2 - مستحبات منكر هم دو قسم است : 1 - محرمات 2 - مكروهات .
حال امر به معروف در واجبات واجب است و در مستحبات مستحب است و نيز نهى از منكرى كه جزء محرمات است واجب و نهى از منكرى كه آن منكر جزء مكروهات است مستحب مىباشد بنا بر اين هر سخن جائى و هر نكته مقامى دارد .
مطلب چهارم : راجع به اينكه آيا وجوب امر به معروف و نهى از منكر عقلى است يا شرعى ؟ ميان متكلمين اختلاف است و روىهمرفته دو قول است :
شرح كشف المراد ( فارسى ) — صفحة 601
مساهمون: العلامة الحلي
ص٦٠١