امّا مطلب اوّل : مقدمه : در اين مقدمه مفردات موضوع را معنا مىكنيم :
امر به معناى طلب فعل است از ديگران بر سبيل استعلا و از موضع قدرت .
نهى به معناى منع و زجر ديگران از فعلى است از موضوع قدرت .
معروف عبارتست از هر كارى كه عقلا و شرعا بايستنى و مطلوب باشد چه واجب و چه مستحب .
منكر عبارتست از هر فعلى كه عقلا يا شرعا مبغوض و نبايستنى باشد چه حرام و چه مكروه .
با حفظ اين مقدمه مىگوئيم : امر به معروف در اصطلاح عبارتست از واداشتن ديگران بر امورى كه طاعت مولى است از قبيل امر به صلاة و صوم و . . . و نهى از منكر عبارتست از بازداشتن ديگران از انجام معاصى مولى و يا كارهائى كه مبغوض مولى است مثل منع از شرب خمر - ظلم - غيبت مؤمن و . . .
و امّا مطلب دوّم : هر يك از امر به معروف و نهى از منكر داراى مراتب و درجاتى هستند كه با تمكن از مرحلهء آسانتر نوبت به مرحلهء مشكلتر نرسيده و آن مرحله واجب نمىگردد و روىهمرفته هر كدام داراى سه مرحله هستند :
1 - مرحلهء قلبى : بر هر مسلمانى واجب است كه در دل اراده كند انجام طاعات را هم نسبت به خود هم از ديگران و بر هر مسلمانى واجب است كه در قلب كراهت داشته باشد انجام معاصى را چه از خود و چه از ديگران ، اين مرحله امر به معروف و نهى از منكر چون قلبى است مشروط به شرطى نبوده و بلكه على الاطلاق واجب است .
2 - مرحلهء زبانى : بر هر مسلمانى واجب است كه ديگران را با قول
شرح كشف المراد ( فارسى ) — صفحة 600
مساهمون: العلامة الحلي
ص٦٠٠