خلفا ودعات شيعهء باطنيه معاصر ابوريحان
زمان ابوريحان با سه تن از خلفاى عباسى مصادف بود كه بترتيب عبارت بودند از :
[ 1 - الطائع للّه ]
1 - الطائع للّه أبو بكر عبد الكريم بن المطيع للّه 363 - 381
[ 2 - القادر باللّه ]
2 - القادر باللّه أبو العباس أحمد بن إسحاق بن مقتدر 381 - 422
[ 3 - القائم بأمر اللّه ]
3 - القائم بأمر اللّه أبو جعفر عبد اللّه بن قادر 422 - 467
ابوريحان خلفاى بنى عباس را مىنكوهد از اين جهت كه مال پرست وعياش وخوشگذران بودند وأموال مسلمانان را با تبذير واسراف صرف شهوات خود مىكردند ؛ ودر اينباره مخصوصا از مقتدر عباسى وتسلطى كه مادر أو بر أمور مملكت داشت سخت انتقاد كرده واين بيت را بمناسبت آورده است :
فلا كانت الدّنيا إذا ساسها النسا * وان سسن يوما فالسّلام على الدنيا
عجب است كه بيرونى آل مروان را با همهء مطاعن ومثالب كه در ايشان بود بر روى هم بهتر از بنى عباس مىشمرد ودليلش اين بود كه در پارهيى از آنها هنوز رمقى از سادگى عربى وجود داشت ؛ بر خلاف بنى عباس كه بكلى از سيرهء خلفاى راشدين منحرف شده ؛ وبجاى خلافت عادلهء اسلامى سلطنت مستبدهء شاهنشاهى تشكيل داده بودند .
از خلفاى أموي مخصوصا عمر بن عبد العزيز را مىستايد كه بر شيوه وسنت خلفاى راشدين بود « 1 » .
اما از خلفاى فاطمى إسماعيلي مذهب مصر كه سر سلسلهء آنها عبيد اللّه مهدى
هامش
( 1 ) - كتاب الجماهر في معرفة الجواهر ص 30 ، 57 ، 58 .