كه دوباره كرده آمد . واين عادت ايشان بوده است بهر ما هي كه أو را نوبت بهيزك بودى ، كه اين مسترقهاى دزديده بآخر أو نهادندى .
وامّا ماههاى سغديان واينان مغان ما وراء النّهراند ، آغاز سالشان وآن ماه اوّل ايشان « 1 » از ششم روز فروردينماه است . وآنگه پيوسته بر نظام خويش روند تا بآخر سال .
ماههاى جهودان 80
هيچ از اندازهء خويش بگردند « 2 »
سال ايشان دوگونه است ، يكى بسيطا بعبرى « 3 » اى بسيطه . وديگر عبورا اى كبيسه . وهر يكى أزين هر دوگونه سه قسم شود . نخستين حسارين اى ناقصه وكم ، واين آنستكه اندرو هر يكى از ماه مرحشون « 4 » وكسليو « 5 » كم باشد بيست ونه روز . ودوم شلاميم اى تمام . وگر أو را زايد نام كردندى خوبتر بودى . واين آنست كه اندرو هر يكى أزين دو ماه كه گفتيم تمام باشد سى روز . وسوم كسدران اى معتدل بر حال « 6 » خويش . واين آنستكه اين دو ماه اندرو بر آن « 7 » اندازه بود كه در جدول نهاديم ، مرحشون « 8 » كم وكسليو تمام . واين شرطها از آن لازم هميشود كه روا ندارند سر سال را كه بروز يكشنبه يا چهارشنبه يا آدينه آيد « 9 » وهيچ ماه ديگر تا از نهاد خويش نگردد .
ماههاى هندوان چگونه با ماههاى قمري راست آيند وبجدول اندر هر يكى سى روز است
هندوان روز را ببسيار اندازههاى مختلف دارند . وز آن يكى سورمان « 10 » اى اندازهء آفتابى . ومعنى روز آفتاب يكپاره از سيصد وشست وششپاره از سال آفتاب . وديگر چندرمان « 11 » اى اندازهء قمري . ومعنى روز قمري كه أو راتت « 12 » خوانند
هامش
( 1 ) - وآن اوّل ماه ايشان ، خد .
( 2 ) - ماههاى جهودان از اندازهء خويش نگردد ، خ .
( 3 ) - بشوطا بعيري ، خ . بسيطا بعيري ، خد .
( 4 ) - مرحشوان ، خ .
( 5 ) - كسليوم ، خد .
( 6 ) - برجاى ، خ .
( 7 ) - بدان ، خ .
( 8 ) - مرحشوان ، خد . در كتاب الآثار الباقية نيز نام اين ماه را هم مرحشون وهم مرحشوان نوشته است .
( 9 ) - كه يكشنبه يا چهارشنبه يا آدينه باشد ، خ .
( 10 ) -Suimana، مركب است از دو كلمهء ( سور ) بمعنى آفتاب و ( مان ) بمعنى مقدار . خود أستاذ در تحقيق ماللهند ( ص 179 چاپ اروپا ) شرحي راجع بسورمان وچند رمان ونكشترمان وتت وسابن مان نوشته است .
( 11 ) -Candramana( 12 ) -Tithi.