تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة مقدمه 139

مساهمون:

صمقدمه ١٣٩
مجسطى بوسطهاى ستارگان بيرون آوردن امّا بكواكب ثابته تاريخ انطينس بكار همى دارد » ص 238 و 160 . بگزايد : گزند برساند ص 472 . بلبل : بلبل « گنجشك وبلبل وهزار دستان » ص 377 . بلكه : بهمين معنى كه امروز متداول است « همچون آغازى كردند آن سؤال را بل‌كه چون زادن » ص 537 « آنچ اندر كتابهاى ايشانست مختلف نبود بس بلكه متضادّ نيز » ص 361 . بلندى : نجد مقابل غور وأوج وذروه مقابل حضيض ص 116 « 1 » . بن : بيخ وأصل وبنياد . بنزديك - نزديك : نزد همچون « وعدد اين منزلها بنزديك هندوان بيست وهفت است ونزديك تازيان بيست وهشت » ص 106 . بنگاه : رحل 243 . بن كوه : مسقط الحجر كوه 314 . بنيرو : نيرومند . باء علامت وصفيّت است مانند بخرد وبقيمت وبنگار . بوزنه : بوزينه كه بعربي قرد گويند ص 339 . به : پيه ، باختلاف رسم الخطّ 361 . بهائى : بقيمت . قيمت دار 373 . بهارى : ربيعى همچون نقطهء اعتدال بهارى يعنى اعتدال ربيعى . بهارگاه : فصل وموسم بهار 185 . بهر : پاره وقسمت . بهره : بخش ونصيب وبمعنى حظّ كوكب در اصطلاح نجوم وپنج بهره عبارتست از حظوظ خمسه يعنى بيت وشرف وحدّ ومثلّثه ووجه . بهم : مجتمع در نظرات كواكب ص 400 ونيز بمعنى متّحد وموافق ومنطبق همچون « موافق وبهم نباشند » ص 231 بهم آوردن : جمع النّور وجمع در اصطلاح
هامش
( 1 ) - أستاذ ميفرمايد « پس اين نقطهء دور را بهندوى أوج خوانند اى بلندى » ومعلوم ميشود كه كلمهء أوج هندى است . امّا در مفاتيح العلوم خوارزمي أصل اين كلمه را فارسي دانسته ونوشته است « الأوج هو ارفع موضع من الفك الخارج المركز اعني ابعده من الأرض وهي كلمة فارسيّة وهي اوك وقيل اوره . الحضيض هو مقابل الأوج وهوا خفض موضع من هذا الفلك وأقربه من الأرض . الافيجيون هو الأوج باليونانية والافريجيون هو الحضيض » . ودر كتاب شفاء العليل خفاجى كلمهء أوج را معرّب أود بدال بىنقطه ضبط كرده است وميگويد أود در هندى بمعنى بلندى است .