محاكمه وتحقيق كرده وأبو نصر را بدلائلى كه آنجا گفته مخترع اين شكل دانسته است . در كتاب استيعاب الوجوه الممكنة في صنعة الأسطرلاب هم مكرر از وى نام برده وبعضي اختراعات ومؤلفات أو را شمرده ؛ ودر رسالهء فهرست كتب محمد بن زكريا آنجا كه فهرست مؤلّفات خود را علاوة مىكند نيز از أبو نصر عراق ياد كرده ودوازده كتاب را كه وى بنام أبو ريحان نوشته شماره فرموده است ( رجوع شود بمقدمهء جديد طبع دوم ) .
شرح
( 98 ) ص 331 س 14 - شكره [ - اشكره ] اينجا بمعنى مطلق باز شكارى است كه صيادان تربيت كرده باشند ؛ بمعنى مطلق جوارح طير نيز بكار مىرود .
( 99 ) ص 333 س 22 - « القصور والصهاريج العتيقة ومرقا [ ظ : مرفأ ] السفن والمستوقدات » [ ع : طبع اروپا ] . صهاريج جمع صهريج كه ظاهرا معرب صاروج [ - ساروج ] باشد بمعنى آهك وبنايى كه با آهك ساخته باشند مثل حوضها وآب انبارها وتالابها وحمامها وأمثال آن . پس « صاروجهاى كهن » بمعنى بناهاى ساروجى قديمى است .
( 100 ) ص 334 س 4 - « تبر » اينجا بمعنى كلنگ است كه زمين با آن كنند . وبتازى « معول » گويند .
( 101 ) ص 339 س 9 - « عكّه » بمعنى زغن است كه در أصفهان « كلاغ جار » مىگويند .
( 102 ) ص 340 س 7 - در أغلب نسخههاى قديم كريسه يا كريشه بياء مثناة تحتانى وسين يا شين نوشتهاند وشايد با باء موحده يعنى كربسه يا كربشه نيز صحيح باشد مخفف كرباسه وكرباشه .
( 103 ) ص 359 س 11 - مقصود أستاذ اين است كه هرگاه ستاره بالاى زمين باشد اثر وفعلش آشكار است واگر بالاى زمين نباشد فعل واثرش آشكار نيست . نسخهء