تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة 710

مساهمون:

ص٧١٠
آن در تبخير رفته ويك ثلث آن باقي مانده باشد ، اما غالب بتوسّع مجازى آن را بمعنى مطلق خمر وشراب گويند .
شرح
( 86 ) ص 252 س 18 - كلمهء « شاعى » مرادف « شيعي » از استعمالات قديم است كه در نظم ونثر مانند سياستنامهء خواجة نظام الملك وكتاب النّقض واشعار قطران تبريزى وعثمان مختارى وأمثال آن آمده است . ( 87 ) ص 254 س 4 - « كفت » بكسر كاف تازى مرادف « كتف » است بمعنى دوش . و « كفت » مرادف « كتف » در نظم ونثر قديم بسيار است فردوسى گويد :بياورد گرزگران را بكفت * سپه ماند از كار أو در شگفت* * *برخ چون گلستان وبا يال وكفت * همى هر كه بيند بماند شگفت( 88 ) ص 257 س 8 - شايد أصح وجوه در تسميهء سده اين است كه در آغاز نام‌گذارى موقعش صد روز گذشته از أول زمستان پنج ماهه بوده ( - 150 روز ) واين رسم از بقاياى أيامي است كه در ايرانيان رسم گاه شمارى باين قرار بود كه 12 ماه را بدو دورهء تابستان 7 ماهه وزمستان 5 ماهه قسمت مى كردند ؛ يعنى 7 ماه را جزو تابستان و 5 ماه را جزو زمستان محسوب مى داشتند پس سده پس از گذشتن 100 روز از أول زمستان پنج ماهه يعنى از أول آبان تا دهم بهمن بوده است ؛ از جمله دلايل اين امر شعر عربى أحمد بن بشّار است كه در كتاب البلدان ابن فقيه ( ص 233 طبع ليدن ) نقل شده است در مذمت أهل همدان راجع بهمين سده :تسعين يوما وعشرا أكملت مائة * يدعون ليلة تمت ليلة السّذقبارى محتمل است كه جشن سده يادگار باقي ماندهء آن عهد باشد كه أول سال را صد روز قبل از أول بهار ونقطهء اعتدال ربيعى قرار مىدادند وآن را جشن مىگرفتند وبمناسبت حلول فصل زمستان آتش افروزى مى -
التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة 710 | أبو ريحان البيروني