در مورد اين مطلب يقين داريم و شما مشكوك هستيد « 1 » .
9 - كتاب عدد قويه بنقل از كتاب ذخيره : حضرت رضا ( ع ) فرمود هر كه حساب خود را برسد سود ميبرد و هر كه غافل از نفس خود باشد زيان مىكند . هر كه بترسد در امان است و هر كه پند بگيرد بصير مىشود و هر كه بصير شود ميفهمد ، و هر كه بفهمد ميداند . دوست نادان در رنج است ، و بهترين مال ثروتى است كه موجب نگهدارى آبروى انسان شود . بهترين عقل شناختن نفس خويش است مؤمن وقتى خشمگين شود خشم او را از حق خارج نميكند و وقتى خشنود باشد خشنودى او را به باطل نمىكشاند و وقتى قدرت پيدا كرد بيشتر از حق خود نميگيرد .
و فرمود مردمان شرور كشندگان انبياء هستند و عامه اسمى مشتق از عمى و كورى است . خداوند به اين اكتفا نكرد كه آنها را تشبيه به چهارپايان كند فرمود :
بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا
« 2 » بلكه آنها از چهارپا گمراهترند .
و فرمود كه مأمون به من گفت آيا شعرى از حفظ دارى . گفتم زياد گفت بهترين شعرى كه در مورد حلم در حفظ داريد بخوانيد اين شعر را خواندم .
اذا كان دونى من بليت بجهله * ابيت لنفسى ان اقابل بالجهل
و ان كان مثلى في محلى من النهى * هربت لحلمى كى اجل عن المثل
و ان كنت ادنى منه في الفضل و الحجى * عرفت له حق التقدم و الفضل
مأمون گفت گوينده اين شعر كيست گفتم يكى از جوانان ما ، درخواست كرد بهترين شعر را در باره سكوت در مقابل نادان بخوانم اين شعر را خواندم .
انى ليهجرنى الصديق تجنبا * فاريه ان لهجره اسبابا
و اراه ان عاتبته اغريته * فارى له ترك العتاب عتابا
و اذا أتيت بجاهل متحلم * يجد المحال من الامور صوابا
اوليته عنى السكوت و ربما * كان السكوت عن الجواب جوابا « 3 »
هامش
( 1 ) نسخه اين نامه داراى عبارتهاى اشكالدار بود كه ترجمه را با ابهام مواجه ميكرد و تصحيحكنندهء نسخه عربى آن نيز اعتراف به عبارتهاى مغشوش و غير قابل تصحيح آن نموده و ترجمهء نامه زياد مورد استفاده نبود .
( 2 ) فرقان آيه 47 .
( 3 ) خلاصه ترجمه شعر : دوست گاهى از من فاصله ميگيرد مىبينم دوريهاى او علتهائى دارد مىبينم اگر او را سرزنش كنم بدشمنى وادارش كردهام و ترك سرزنش را سرزنشى مىبينم وقتى گرفتار نادانى كه خود را حليم نشان ميدهد و كار محال را درست ميداند بشوم سكوت اختيار ميكنم گاهى بساكت شدن از جواب خود جوابى است .