گياهى است كه در شنزار مىرويَد .
الجِدْر - ج جُدُور ( ن ) : گياهى است كه در شنزار مىرويَد .
الجُدَر - دانههاى ريز كه بر پوست بدن درآيد ، آثار زدن يا زخم كه بر روى پوست نمايان باشد .
الجَدَر - مترادف ( الجُدَر ) است .
الجَدِر - ج جَدِرُون بالشيءِ و لهُ : هر چه كه شايسته به چيزى باشد .
الجَدْرة - ( ن ) : واحد ( الجَدْر ) است .
الجِدْرَة - ( ن ) : واحد ( الجِدْر ) است .
الجُدَرَة - واحد ( الجُدر ) است .
الجَدَرَة - واحد ( الجَدَر ) است .
الجُدَريّ - ( طبّ ) : بيمارى آبله ؛ « جُدَرِيُّ المَاءِ » : بيمارى واگيردارى است بسان آبله كه معمولا در كودكان پديد مىآيد .
الجَدَرِيّ - ( طب ) : مترادف ( الجُدَري ) است .
جَدَعَ - - جَدْعاً الأنفَ و ما شاكلهُ : بينى و مانند آن را بُريد ؛ « لأَمْرٍ ما جَدَعَ قصيرُ أنْفِهِ » : اين ضربُ المثل براى كسى است كه بر كارى سخت دست زند براى دستيابى به آن ، - فُلاناً : فلانى را بازداشت و زندانى كرد ، - الرَّجُلُ عيالَهُ : آن مَرد بر خانوادهء خود سخت گرفت و به آنها چيزى نداد ، - الوَلَدَ : غذاى آن جوان را بد محتوى كرد .
جَدِعَ - - جَدَعاً الرجلُ : بينى او و مانند آن را بُريد ، - الوَلَدُ : غذاى آن جوان بَد شد .
جُدِعَ - الرجُلُ : بينى او بُريده شد .
جَدَّعَ - تَجْدِيعاً هُ : به او گفت ، « جَدْعاً لك » :
يعنى خدا خير را از تو بركند . اين واژه بنا بر مفعوليت مطلق منصوب است .
الجَدِع - بد غذا ، آنكه با غذاى بد تغذيه نمايد .
الجَدَعَة - باقى ماندهء عضو پس از بُريدن آن ، جاى قطع يا بُريدن .
جَدَفَ - - جُدُوفاً الطيرُ : پرنده در حالى كه بالهايش بُريده شده بود پَريد ، - الرَّجُلَ : آن مَرد به هنگام شتاب در راه رفتن دستهاى خود را به حركت درآورد ، - جَدْفاً المَلَّاحُ السفينةَ : مَلوان كشتى را با پارو بر روى آب حركت داد ، - تِ السَّمَاءُ بالثَّلج : آسمان برف باريد ، - الشَّيءَ : آن چيز را بُريد ، - الظَّبيُ :
آهو گامهاى كوتاه برداشت .
جَدَّفَ - تَجْدِيفاً : كُفرانِ نعمت كرد ؛ « لا تُجَدِّفوا بِنِعَمِ ا لله » : كُفران نعمت خدا را نكنيد ، - على ا لله : بر خدا سخنان كُفر آميز گفت ، - المَلَّاحُ : ملوان قايق را با پارو بر روى آب راه بُرد .
جُدِّفَ - عليه : بر او سخت گرفته شد ، او را در تنگنا قرار دادند .
الجَدَفَة - سر و صدا و داد و فرياد .
جَدَلَ - - جَدْلًا الحَبْلَ : ريسمان را تابيد ، - هُ :
او را بر زمين افكند ، - الحَبُّ : دانه در خوشه درشت شد ، - الوَلَدُ : آن جوان نيرومند و استخوانهاى بدنش سخت شد ، - جُدُولًا الشيءُ : آنِ چيز سِفت و سخت و پُر توان شد .
جَدِلَ - - جَدَلًا الحَبُّ : دانه در خوشه درشت شد ، - الوَلَدُ : آن پسر نيرومند شد .
جَدَّلَ - تَجْدِيلًا الشَّعَر : موى را بافت ، - هُ : او را بر زمين انداخت .
الجَدْل - مص ، - ج جُدُول : عضو ، اندام ، سِفت ، نيرومند .
الجُدُل - « جدُلُ الإنسانِ » : نِى استخوانهاى دست و پاى انسان .
الجَدَل - سختىِ دشمنى ، مهارت در نزاع و دشمنى ، - عِنْدَ المَنْطِقِيّينَ : و در علم منطق عبارت از : قياس چيزى با چيز ديگرى براى بيان حقيقت است مانند ؛ « فلانٌ يَطوفُ فى اللَّيْل فَهُوَ لُصّ » : چون فلانى شبها در كوچه و خيابان مىگردد پس دزد است . البته قياس يك امر تحقيقى نيست بلكه مقدمات بُرهان براى چيزى است ؛ « فَرَضَ جَدَلًا » :
فرض كرد ، آن چيز را ممكن دانست ، براى آغاز مناقشه مقدمه چينى كرد .
الجَدِل - سفت و سخت ، نيرومند ، آنكه بسيار مجادله كند .
الجَدْلَة - دستهء هاوَن .
الجَدَلِيّ - آنكه براى مناقشه و جدال شايسته باشد .
جَدَمَ - - جَدْماً هُ : آن چيز را بُريد .
الجَدَمَة - مَرد كوتاه .
الجَدْوَى - عطا و كَرَم ؛ « دونَ جَدْوى » :
بى فايده .
الجُدُوب - زمين خشك و بى حاصل .
الجَدْوَل - ج جَدَاوِل : رودخانهء كوچك ، شكلى است شامل مجموعهاى از مسائل و موضوعات مانند ( جدول ضرب ) در علم حساب ؛ « جَدْوَلُ الأَعْمال » : برنامهء كارها كه معمولًا در گروههاى پارلمانى و جُز آن مطرح مىگردد ؛ « جَدْوَلُ الأَسماء » : قائمه يا ليست اسامى .
الجِدْوَل - مترادف ( الجَدْوَل ) است .
الجَدْي - ج أَجْدٍ و جِدَاء و جِدْيَان [ جدي ] ( ح ) :
بچهء بُز در سال اوّل زندگى ، - ( فك ) :
بُرجى است در آسمان كه قبل از دَلْو مىباشد ، - ( فك ) : ستارهء قطبى كه با آن قبله را شناسند .
الجَدِيّ - [ جدو ] : بخشنده و سخاوتمند .
الجُدِّيّ - [ جدّ ] : آنكه جد بزرگ دارد .
الجِدِّيّ - [ جدّ ] : مرد جِدّى . اين واژه ضد ( الهَزْلِيّ ) است ؛ « جِدّياً » : جدى و با متانت .
الجَدِيب - زمين خشك و بى حاصل .
الجَدْيَة - ج جَدًى و جَدَيَات [ جدي ] : آستر زير زين يا پالان كه معمولًا دو عدد مىباشد .
الجدِّيَّة - [ جدّ ] : اهميت وضع يا حالت .
الجَدِيد - م جَدِيد و جَدِيدة ، ج جُدُد [ جدّ ] : نو ، نوين . اين واژه ضد ( القَديم ) است ؛ « مِنْ جَديد » : براى بار دوّم ، دوباره .
الجَدِيدَانِ - شب و روز ، زيرا هيچگاه كُهنه نمىشوند . اين كلمه مفرد ندارد زيرا بر هر يك از شب يا روز نتوان گفت ( الجَديدْ ) ؛ « لا أَفْعَلُهُ ما اخْتَلَفَ الجَدِيدانِ » : اين كار را هرگز نخواهم كرد .
الجَدِير - ج جَدِيرون و جُدَرَاء بكذا أو لكذا :
شايستهء به چيزى ، اهليت در كارى ، - بالذِكر : آنكه شايستهء به گفتن است .
الجَدِيرة - ج جَدِيرَات و جَدَائِر : مؤنث ( الجَدير )