متنى است كه تقريبا همزمان با انقلاب مشروطيت ، شكل گرفته و به همين دليل هم ، در شمار آثار دست اول در مطالعات مربوط به نهضت مشروطيت است . در باب ارزش و اهميت تحقيقى اين كتاب ، همين اندازه كافى است خاطرنشان سازيم كه در حال حاضر و پس از قريب به هفتاد سال پس از تأليف اين اثر ، هنوز هم بسيارى از پژوهشهاى عرصهء مطالعات تاريخ معاصر ايران به دادههاى اين كتاب استناد جسته و آن را در طليعهء منابع پژوهشى خود مىآورد . با عنايت به همين معنا ، گمان ما اين است كه عرضهء ترجمه كامل اين اثر مىتواند ، براى محققان و نويسندگان و علاقمندان پارسى مفيد و راهگشا باشد . به خصوص اينكه علىرغم نگارش آثار و كتابهاى متعدد و مقالات گوناگون و انتشار اسناد فراوان در باب نهضت مشروطيت و مسائل تاريخ معاصر ايران ، هنوز عالمان و محققان و نه كسانى كه تاريخنويسى را تبديل به حرفه و شغل خويش كردهاند ، سخت محتاج شناخت تمامى آرا و ديدگاهها و تحليلها هستند . كمال و فهم عميق نيز تنها در پرتو وارسى تمام ديدگاهها حاصل مىشود نه در بستن چشم به يكسو و گشادن آن به جانبى ديگر .
پيشكش
به تمامى آنان كه با انديشه ، گفتار يا كردار
ايران را به گاه نياز يارى كردند
چه با زبان ، قلم يا شمشير
چه آنان كه كوشيدند ، رنج بردند ، گفتند يا ستيختند
خواه خدمتشان خرد يا كلان
اين كتاب را فروتنانه تقديم مىكنم .
باشد كه به اثبات رساند سعى ناچيزم را در ترسيم بازپسين تلاش نژاد كهن در گسيختن اسارتش ، به يكسوى افكندن زنجيرهايش و به زندگى برخاستن « ملتى دگربار » .
ادوارد . جى . براون
يادداشت الحاقى
هرچند به شمارى از رخدادها همچون محاكمه و اعدام موقر السلطنه ، كه در آغاز سال 1910 روى داد ، اشاره رفته ، امّا اصولا داستان با اعادهء مشروطيت و وقايع بلافاصله پس از آن پايان يافته است .
در باب تازهترين رخدادهاى آن دوران نظير ترور سيد عبد اللّه بهبهانى - 15 ژوئيه - ، بازپس نشستن تقىزاده از پايتخت به تبريز - اوّل اوت - ، خلع سلاح فدائيان - 7 اوت 1910 - ، زخم برداشتن ستار خان و برقرارى مستمرى در حق او و باقر خان ، دسائس سپهدار اعظم ، فشار اخير روسيه در اخاذى امتياز در قبال خروج سپاهيانش از ايران - رفتار نابهنجارى كه حتى با اعتراض روزنامهء تايمز مواجه گشت - و مرگ نايب السلطنه ، عضد الملك ، در 22 سپتامبر كه اهميتى وافر داشتهاند مطلبى بيان نگرديده است . جلوس سلطان احمد شاه و اعادهء مشروطيت سرآغاز عصر جديدى است كه مىتواند به نحوى درخور موضوع مجلدى ديگر واقع گردد .