و نيز بر اين مطلب دلالت مىكند ، آنچه در كتاب « كمال الدين » از عبد اللّه بن سنان روايت آمده كه گفت : حضرت امام صادق عليه السّلام فرمود : به زودى شبههاى به شما خواهد رسيد كه بدون نشانه ( بدون علمى ) و بدون امام راهنمايى - يعنى در ظاهر - خواهيد ماند و از آن شبهه نجات نمىيابد مگر كسى كه دعاى غريق را بخواند . راوى پرسيد : دعاى غريق چگونه است ؟ فرمود : بگويد : « يا اللّه يا رحمن يا رحيم يا مقلّب القلوب ثبّت قلبى على دينك » ؛ خداوندا ! اى بخشنده ! اى مهربان ! اى دگرگون كنندهء دلها ! دل مرا بر دينت پايدار ساز .
پس من گفتم : « يا اللّه يا رحمن يا رحيم يا مقلّب القلوب و الأبصار ثبّت قلبى على دينك » . فرمود :
خداى - عزّ و جلّ - دگرگونكنندهء دلها و ديدهها است ، ولى آنطور كه من مىگويم بگو : « يا مقلّب القلوب ثبّت قلبى على دينك » . « 1 »
و در « وسائل » ، از « خصال » به سند خود ، از اسماعيل بن الفضل آمده كه گفت : از حضرت امام صادق عليه السّلام دربارهء فرموده خداى - عزّ و جلّ -
وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها
« 2 » ؛ و پروردگارت را پيش از طلوع آفتاب و پيش از غروب آن تسبيح و ستايش كن . پرسيدم . فرمود : بر هر مسلمان فرض است كه ده مرتبه پيش از طلوع خورشيد و ده مرتبه پيش از غروب آن بگويد : « لا إله إلّا اللّه وحده لا شريك له ، له الملك و له الحمد ، يحيي و يميت و هو حيّ لا يموت بيده الخير و هو على كلّ شيء قدير » ؛ هيچ معبود حقّى جز اللّه نيست ، اوست يگانهاى كه شريكى ندارد ، ملك او را است و ستايش به او اختصاص دارد ، زنده مىكند و مىميراند و او است زندهاى كه نخواهد مرد ، خير در دست ( قدرت ) او است و او بر هر چيزى توانا است . راوى گويد : پس من گفتم : « لا إله إلّا اللّه وحده لا شريك له ، له الملك و له الحمد ، يحيي و يميت و يميت و يحيي . . . » . فرمود : فلانى ! شك نيست كه خداوند زنده مىكند و مىميراند و مىميراند و زنده مىكند ، ولى همانطور كه من مىگويم تو بگو . « 3 »
مىگويم : مىتوان بين اين دو وجه را چنين جمع نمود كه : براى هر دعا و ذكرى اثر خاصّى هست ، مانند : داروها و تركيبات طبّى . ولى تأثير و نتيجهء موردنظر از آنها حاصل نمىشود ، مگر با ترتيب و تركيبى كه از طبيب حاذق گرفته شده باشد ، هرچند كه بدون آن ترتيب نيز تأثيرى
هامش
( 1 ) . كمال الدين ، 2 / 351 ، شايد از اين جهت امام عليه السّلام تأكيد فرمودند كه مقلّب القلوب و الأبصار گفته نشود كه دگرگونى دلها و ديدهها - به صريح قرآن كريم - در قيامت خواهد بود ، امّا در عصر غيبت امام عجل اللّه فرجه مردم گرفتار دگرگونى دلها مىشوند و از دين فاصله مىگيرند ، خداوند ما را ثابت قدم بدارد ( مترجم ) .
( 2 ) . سوره طه ، آيهء 130 .
( 3 ) . وسائل الشيعه ، 4 / 1236 .