بنابراين مخالفت با ترتيبى كه از آنان رسيده به قصد ورود از ايشان بىترديد بدعت است ، ولى خواندن برخى از فرازهاى آن دعاها به مقصد مطلق دعا مانعى ندارد ، به دليل اصل ( در علم اصول قاعده چنين است كه هرگاه در چيزى شك كنيم كه حرام است يا نه ؟ چون دليلى بر حرمتش نيابيم اصل آن است كه حرام نباشد ) . و به دليل عمومات امر به دعا كردن چنانكه پوشيده نيست .
يازدهم : از آنچه گفته شد ، اين نكته هم ظاهر گشت كه : افزودن چيزى در دعاهاى روايت شده - به قصد اينكه آن زيادت نيز از معصوم رسيده - جايز نيست ، چون تشريع [ داخل كردن چيزى كه از دين نيست در آن ] است . اما زياد كردن چيزى به قصد ذكر دو وجه دارد :
1 - جايز بودن ، به جهت آنچه در چند روايت آمده كه ذكر خداوند در هر حال نيكو و خوب است ، و به همين جهت اين كار را در نماز نيز جايز دانستهاند ، در دعا كه امر سهلتر است .
2 - ممنوع بودن ، به جهت آنچه در « اصول كافى » به سند معتبر همچون صحيح ، از علاء بن كامل آمده كه گفت : شنيدم حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمود : [ مقصود از ]
وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ
« 1 » ؛ و پروردگارت را در دل با تضرّع و بيم ياد كن و بدون آواز بلند .
هنگام شام : « لا إله إلّا اللّه وحده لا شريك له ، له الملك و له الحمد يحيي و يميت و يميت و يحيي و هو على كلّ شيء قدير » ؛ هيچ معبود حقّى جز خداوند نيست ، شريكى ندارد ، ملك مخصوص به او است و حمد او را است ، زنده مىكند و مىميراند ، و مىميراند و زنده مىكند ، و او بر هر چيزى توانا است . راوى گويد : [ ضمن تكرار دعا ] گفتم : « بيده الخير » ؛ خير در دست او است . امام عليه السّلام فرمود : خير در دست او است ، ولى همينطور كه به تو مىگويم بگو ده مرتبه : « و أعوذ باللّه السّميع العليم » ؛ و پناه مىبرم به خداوند شنواى دانا . هنگامى كه خورشيد طلوع مىكند و نيز هنگامى كه غروب مىنمايد ، ده بار بگو . كه تفصيل ندادن امام عليه السّلام در اين حديث ، به ويژه با ملاحظه اينكه كلمهء « بيده الخير » در چند روايت در تهليل « لا إله إلّا اللّه » مزبور آمده كه در كتاب ياد شده روايت گرديده ، دلالت دارد بر لزوم پيروى از امامان عليهم السّلام در دعاها و اذكارى كه از ايشان رسيده بدون كم و زياد كردن در آنها ؛ زيرا كه آنان اهل ذكر هستند كه امر شدهايم از ايشان سؤال كنيم و در پى آنان گام نهيم ، و امام عليه السّلام تفاوتى نگذاشت بين اينكه اين كلمه را به قصد ورود بگويد ، يا به قصد مطلق ذكر .
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيه 205 .