امامان عليهم السّلام روايت شدهاند راهنما است ، از جمله فرمودهء امام عليه السّلام در يكى از دعاها : اللّهمّ إن عصيتك في أشياء أمرتنى بها و أشياء نهيتنى عنها فإنّى قد أطعتك فى أحبّ الأشياء إليك و هو الإيمان بك منّا منك به علىّ لا منّا به منّى عليك . . . ؛ خدايا چنانچه من نسبت به بعضى از كارها كه امر فرمودهاى انجام دهم ، و بعضى از كارها كه نهى كردهاى تا انجام ندهم [ اگر در اين كارها ] تو را معصيت و نافرمانى نمودهام ، پس همانا من در محبوبترين چيزها نزد تو كه ايمان به تو است اطاعتت نمودهام درحالىكه آن ايمان را هم تو بر من منّت نهادى نه اينكه من بر تو منّتى داشته باشم . . .
پنجم : اينكه گفته : « و اين بيان مىتواند يكى از محملهاى اين اخبار باشد و يكى از علل آنچه روايت آمده كه : ( خواب عالم عبادت است ) . . . » نيز تأويل بدون دليل است ، بلكه اولى آن است كه فرمودهء معصومين عليهم السّلام : « خواب عالم عبادت است » و مانند آن را بر ظاهرشان باقى بگذاريم ، و به تكلّف و تأويلى در اين مورد نياز نداريم ، زيرا كه تحصيل علوم شرعى كه خداوند به آنها فراخوانده است ثوابهاى بسيار و فوايد زيادى دارد ، از جمله اينكه : خداى تعالى به خوابيدنش هم ثواب عبادت را مىدهد ، و حكمتش آن است كه طالب علم خودش را در راه تحصيل رضاى خداوند به زحمت افكنده ، و راحتى را از جانش سلب نموده تا بندگان خدا را هدايت نمايد ، پس خداى - عزّ و جل - به او پاداش داده به اينكه در عوض خوابش كه راحت جان و آرامش بدنش در آن است ثواب عبادت را عنايت فرموده كه عبارت است از به كار بردن بدن در سختى اطاعت ، پس با هر خواب تازهاى كه براى عالم پيش مىآيد ثواب ديگرى برايش تجديد مىگردد به پاداش اينكه جان خود را در تحصيل علم به رنج و خستگى افكنده است . و اين نظير آن است كه در ثواب زيارت قبر مولاى شهيدمان حضرت ابى عبد اللّه الحسين عليه الصلاة و السلام روايت آمده كه : فرشتگان خداى تعالى را عبادت مىكنند درحالىكه او ( زيارتكننده ) خوابيده است و ثواب براى اوست ، و پس از مردن او خداى تعالى را عبادت مىكنند ، و ثواب براى اوست .
و حاصل آنچه ياد كرديم اينكه : ساكت ماندن - جز از سخنى كه خداى تعالى به آن راضى است ، يا گفتن آن ضرورت دارد از حرفهايى كه مؤمن در زندگى كردن در اين دنياى فانى و معاشرت با اهل آن ناچار است بر زبان آرد - به خودىخود عبادت مستحبى است ، هرچند با قطع نظر از آنچه در آن حاصل مىشود - مانند انديشيدن و غيره - فرض گردد ، و چندين روايت كه در كتاب لئالى ياد گرديده بر آن دلالت مىكند ، از جمله : از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله آمده كه [ به
مكيال المكارم في فوائد دعاء للقائم ( ع ) ( مكيال المكارم در فوائد دعا براى حضرت قائم ( ع ) ) ( فارسى ) — صفحة 454
مساهمون: ميرزا محمد تقي الأصفهاني
ص٤٥٤