خردمندان او را سرزنش و مذمّت نمايند كه چرا حاجت خود را بر او عرضه نكرده است . از اين روى مىتوان گفت : هرگاه در مهمّات و حوائجمان روى آوردن به صاحب و مولايمان عليه السّلام را ترك گوييم از ذلّت و خوارى در امان نخواهيم ماند ، چون وظيفهء خود را كه خداى تعالى ما را به آن امر فرموده ترك كردهايم ، چنانكه از آنچه در تأويل فرمودهء خداى تعالى :
فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
« 1 » ؛ پس در زمين پراكنده شويد و فضل و كرم خداوند را خواستار گرديد . ظاهر مىشود كه در حديث جابر به اوصيا عليهم السّلام تفسير گرديده است ، پس وظيفهء هركسى آن است كه در امور خود جز به امام زمانش پناه نبرد و هرگاه اين كار را ترك گويد و بر او ، گرفتارىها و محنتها وارد گردد از ملامتشدگان زيانكار است كه به فرمودهء خداى تعالى مخاطب مىشود :
أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها
« 2 » ؛ مگر زمين خداوند پهناور نبود كه در آن هجرت نماييد .
و نيز دستور يافتهايم كه از دربها به خانهها درآييم و خداوند ، امام و حجّت را در هر زمان باب خود قرار داده كه از آن درآيند ، و مأمور شدهايم كه به وسيلهء امام عليه السّلام به درگاه خداوند تضرّع كنيم .
اكنون كه اين امور را دانستى ، مىگويم : حضور و غيبت امام عليه السّلام باهم تفاوتى ندارند ، زيرا كه او داراى بينايى و شنوايى [ كامل ] است ، چنانكه در زيارت آن حضرت كه از خود آن جناب رسيده اين معنى آمده است ، و هيچ چيز از احوال مردم بر امام پوشيده نيست ، چنانكه در روايات مستفيض بلكه متواتر تصريح گرديده ، بلكه اين مطلب نزد ما از امور قطعى است ، و ديوارها و كوهها و پردهها بين امام و كسى از مخلوق ، حايل و مانع نمىباشند ، چنانكه در اخبار وارد شده است .
و شاهد بر اين مطلب اضافه بر آنچه گفتيم روايتى است كه سيّد اجل على بن طاووس در كتاب كشف المحجّة به نقل از كتاب رسائل شيخ اقدم محمد بن يعقوب كلينى رحمه اللّه از كسى كه نامش را برده چنين آورده است : به حضرت ابو الحسن [ امام هادى ] عليه السّلام نوشتم : شخصى مايل است حاجات خصوصى و اسرارى را با امام خويش در ميان گذارد همانگونه كه دوست دارد با پروردگارش بازگويد ، پس آن حضرت در جواب نوشت : اگر حاجتى داشتى ، پس لبهايت را [ به شكل گفتن آن ] حركت بده كه همانا جواب به تو خواهد رسيد .
مصنّف اين كتاب محمد تقى موسوى اصفهانى - كه خداى تعالى او را در دنيا و آخرت بر قول ثابت پايدار سازد - گويد : در يكى از سالهاى گذشته قرضهايم بسيار و احوالم سخت شد ، در
هامش
( 1 ) . سوره جمعه ، آيه 10 .
( 2 ) . سوره نساء ، آيه 97 .