پرتو گيرند . امّا كسانى كه در جانب راست خداوند هستند ، اگر كسانى كه درجهشان پايينتر از آنها است ايشان را ببينند ، خوشى زندگى بر آنها تلخ و ناگوار مىشود به جهت فضيلتى كه براى آنها مىبينند . ابن ابى يعفور گفت : با آنكه در جانب راست خدايند چگونه نمىبينند ؟
فرمود : اى پسر ابى يعفور ! آنها به نور الهى پوشيده شدهاند . آيا اين حديث را نشنيدهاى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله مىفرمود : براى خدا مخلوقى است در جانب راست عرش ، در پيشگاه خداوند و جانب راست او صورتشان از برف سفيدتر و از خورشيد فروزان تابناكتر است . كسى سؤال مىكند : اينها كيانند ؟ گفته مىشود : اينها كسانى هستند كه در جلال خداوند با يكديگر دوستى كردهاند . « 1 »
مىگويم : وجه استشهاد اينكه : امام صادق عليه السّلام فرمود : پس هركس چنين باشد - يعنى خصلتهاى سهگانهاى را كه متعلق به امامان عليهم السّلام است داشته باشد - در پيشگاه خداوند - عزّ و جلّ - خواهد بود ، و كسانى كه درجهشان پايينتر از ايشان است از نور اينان پرتو گيرند . و مخفى نيست كه دعاكننده در حقّ مولايش صاحب الزمان عليه السّلام كه فرج و ظهورش نزديك شود ، مصداق اين سه عنوان است ، زيرا كه دعا در حقّ آن حضرت عليه السّلام نشانهء معرفت او و پدران گرامىاش مىباشد ، و علامت پيروى از آنها در اين امر ارزنده و دليل انتظار عاقبت امر ايشان و انتظار دولت ايشان است .
و از توهّمات غريبى كه براى يكى از اعلام « 2 » واقع شده اينكه : در بيان فرمودهء امام عليه السّلام كه :
هركس چنين باشد . . . . ، گفته : يعنى تمام خصلتهاى ششگانه در او باشد .
و حال آنكه توجه داريد كه معنايى كه ما ذكر كرديم ظاهر است ، بهخصوص با دقت در فرمودهء حضرت كه : و امّا كسانى كه در جانب راست خداوند هستند . . . ، و اينكه پيش از آن فرموده : سه چيز از آن ما است . تمام اينها توضيح مىدهد كه اين ثواب بر خصلتهاى سهگانه مترتب مىباشد ، و در جانب راست خداوند بودن ثواب بيشترى است براى كسى كه تمام صفات ششگانه را دارا باشد .
و احتمال دارد كه منظور از : در پيشگاه خداوند و در جانب راست او بودن ، نهايت درجهء قرب معنوى باشد ، همچنانكه نزديكترين افراد نزد سلطان در پيشگاه وى و در سمت راست او است . و احتمال هم مىرود كه منظور در جانب راست عرش خداوند باشد ، مؤيد اين احتمال
هامش
( 1 ) . كافى : 2 / 172 .
( 2 ) . او مرحوم علّامه مجلسى است كه در مرآة العقول چنين مطلبى گفته . ( مؤلف )