نيست . گفتند : پس آن را بيان كن . آنگاه اين آيه را بر آنها تلاوت كرد . گفتند : اين را آرى ، ادا مىكنيم . ولى بيشترشان ادا نكردند و به قول خود وفادار نماندند .
و خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث ننمود مگر اينكه به او وحى كرد كه از قومش اجرتى نخواهد ، زيرا كه خداوند - عزّ و جلّ - اجر پيامبران را ادا مىكند ، ولى نسبت به حضرت محمد صلّى اللّه عليه و إله خداى - عزّ و جلّ - مودّت نزديكانش را واجب گردانيد ، و به او دستور داد كه امر خويش را در آنها قرار دهد تا با شناختن فضيلت و مقامى كه خداوند به ايشان عنايت فرموده مودّتشان را در دل گيرند ، كه مودّت به مقدار معرفت و شناخت فضيلت است .
و چون پروردگار ، اين را واجب ساخت بر بسيارى گران آمد زيرا كه وجوب اطاعت سنگين است . و عدّهاى كه پيمان وفادارى با خداوند بسته بودند به آن تمسك جستند و اهل شقاق و نفاق عناد ورزيدند و به آن ملحد شدند ، و از حدودى كه خداوند براى قربى تعيين كرده بود آن را تغيير دادند ، پس گفتند : قرابت ، همهء عرب مىباشند . به هردوحال يقين مىدانيم كه مودّت نسبت به قرابت و نزديكان پيغمبر است ، پس هركدام به پيغمبر نزديكتر باشند به مودّت شايستهترند . به هرنسبت كه قرب بيشترى باشد ، مودّت به همان مقدار بايد بيشتر گردد .
ولى در حقّ پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و إله با آن همه مهربانى و عطوفتى كه نسبت به آنها داشت ، و آن همه نعمت و احسانى كه خداوند به امّت او نموده ، كه زبانها از شكرگزارى آن عاجز است - انصاف را رعايت نكردند و در مورد خويشاوندان و ذريّه و خاندانش مودّت ننمودند ، و آنان را همچون چشمى كه در سر است قرار ندادند ، كه دوستى و حفظ حريم رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله را نسبت به فرزندانش منظور دارند ، چگونه اين حق را رعايت نكردند و حال آنكه قرآن بدان سخن گفته و به آن دعوت نموده ! و اخبار ثابت كرده كه آنها اهل مودّت هستند كه خداوند دوستى آنان را فرض نموده و بر آن وعدهء پاداش داده است و به درستى كه هيچكس با ايمان و اخلاص اين مودّت را وفا نكند مگر اينكه بهشت برايش واجب مىشود به جهت فرمودهء خداى - عزّ و جلّ - در اين آيه :
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فِي رَوْضاتِ الْجَنَّاتِ لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ * ذلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى ؛
« 1 » و آنان كه ايمان آورده و كارهاى نيك انجام دادند در باغهاى بهشت منزل يافته و نزد
هامش
( 1 ) . سوره شورى ، آيات 22 و 23 .