مهج الدعوات از نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله روايت شده كه : « بسم اللّه النور بسم اللّه نور على نور . . . » . « 1 » و شرح اين كلام جاى ديگرى دارد .
قسم ديگرى از نور تحت عنوان « جوهر » واقع مىشود كه مصداق اعلاى آن وجود مقدس پيغمبر و حبيب ما حضرت محمد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه و إله مىباشد كه خداوند متعال آن حضرت را مثل نور خود قرار داده است . وجود مقدّس امام عليه السّلام نيز از همين قسم است ، - چنانكه خواهد آمد - و از اقسام نور جوهر ، عالم است و اقسام ديگرى كه درجات مختلفى دارند .
قسم ديگرى از نور در عنوان « عرض » وارد است ، مانند : نور برق و چراغ و امثال اينها . بايد توجّه داشت كه اطلاق نور بر همهء اينها حقيقت است ، و با اين بيان واضح مىشود كه در ميان رواياتى كه در تفسير آيهء نور هست اختلافى نيست ، زيرا كه هريك از آنها بيان يكى از مصاديق نور است ، و اگر ترس طولانى شدن مطلب نبود حقّ تحقيق را در اينجا ادا مىكردم .
فصل دوم - نورانيت نشانه شرافت است : و چون دانستى كه نور اقسام فراوانى دارد كه درجات فوق يكديگر دارند ، ترديدى نيست كه نورانيت نشانهء شرافت صاحب خويش است ، و كمال آن ، دليل كمال شرافت است . اين امر كاملا واضح و هيچ پردهء ابهامى بر آن نيست ، و دليل بر آن - به اضافهء عقل - آيات و روايات بسيار است ، از جمله :
1 - آيهء نور ؛ خداوند متعال در اين آيه خود را با اين صفت متعالى وصف فرموده كه براى اثبات مطلوب ما بس است .
2 - آياتى كه در مقام امتنان بر مردم به خاطر آفرينش خورشيد و ماه وارد شده است ، خداوند - عزّ و جلّ - مىفرمايد :
وَ جَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُوراً وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً ؛
« 2 » و ماه را در آسمانها نور و خورشيد را چراغ قرار داد .
3 - آياتى كه به ماه و خورشيد سوگند ياد مىكند ، مانند اين آيه :
وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها * وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها ؛
« 3 » سوگند به خورشيد و هنگام چاشت آن ، و سوگند به ماه هنگامى كه پى آن درآيد .
و امّا روايات ، جدّا زياد است ، از جمله رواياتى است كه دربارهء نور پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله وارد شده ، چنانكه در بحار - مجلّد ششم - از امام صادق عليه السّلام آمده كه فرمود : محمد و على - صلوات اللّه عليهما - از دو هزار سال پيش از آفرينش خلق ، در پيشگاه خداوند - عزّ و جلّ - نور بودند ، هنگامى
هامش
( 1 ) . مهج الدعوات : 7 .
( 2 ) . سوره نوح ، آيه 16 .
( 3 ) . سوره شمس ، آيه 1 و 2 .