يا بايد جزيه بدهد ؛ چنانكه امروزه اهل ذمّه جزيه مىدهند و هميان بر كمر مىبندد و آنها را از شهرها به سوى شهرهاى بزرگ مىراند . « 1 »
مىگويم : در حرف « الف » مطالبى كه بر اين معنى دلالت مىكرد ، گذشت .
و در كافى از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام منقول است فرمود : حقّ را دولتى و باطل را دولتى است ، هركدام از آنها در دولت ديگرى ذليل و خوار است . « 2 »
و در بحار از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام است كه دربارهء آيه
تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ ؛
« 3 » ذلّت آنان را فراگيرد ، اين همان روزى است كه [ رسولان حق ] به آنان وعده مىدادند . فرمود :
يعنى روز خروج قائم عليه السّلام . « 4 »
و در تفسير على بن ابراهيم از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام دربارهء آيهء
فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً ؛
« 5 » پس به راستى كه معيشت تنگى خواهد داشت . آمده كه فرمود : اين وضع ، قسم به خدا براى ناصبيان است . معاويه بن عمّار عرضه داشت : فدايت شوم ! روزگار دراز و طولانى آنها را ديدهايم كه در كفايت و وسعت به سر برده ، تا مردهاند . حضرت فرمود : وضع سخت - قسم به خدا - براى آنها در رجعت خواهد بود كه عذره خواهند خورد . « 6 »
حرف « ر »
1 - رباط آن حضرت عليه السّلام در راه خدا
در حرف ميم تحت عنوان « مرابطه در راه خدا » مطالب مناسبى به خواست خدا خواهد آمد .
2 - راحتى خلايق به ظهور و در دولت آن جناب عليه السّلام
در بحار از ابن عباس دربارهء آيهء شريفهء :
لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ ؛
« 7 » تا اينكه او را بر همه [ روشهاى ] دين پيروز گرداند ، هرچند كه مشركان ناخشنود باشند ، آمده كه گفت : اين معنى تحقق نمىيابد تا موقعى كه نه يهودى باقى بماند و نه نصرانى و نه صاحب كيشى ، مگر اينكه داخل اسلام شود . تا گوسفند و گرگ ، گاو و شير و انسان و مار ، از يكديگر ايمن باشند ، و موش انبان را
هامش
( 1 ) . روضه كافى : 8 / 227 .
( 2 ) . غيبت نعمانى : 319 .
( 3 ) . سوره معارج ، آيه 44 .
( 4 ) . بحار الانوار : 51 / 61 .
( 5 ) . سوره طه ، آيه 134 .
( 6 ) . تفسير القمى : 424 .
( 7 ) . سوره توبه ، آيه 33 .