فصل دوم : اقسام واحد
واحد دوگونه است ، حقيقى و غيرحقيقى .
واحد حقيقى موجودى است كه وحدت بدون واسطه بر ذات آن عارض شود ، مانند انسان واحد ، و واحد غيرحقيقى آن است كه وحدت با واسطهء امر ديگرى بر آن عارض گردد همچون انسان و اسب كه در حيوان با يكديگر وحدت دارند . واحد غيرحقيقى سرانجام به واحد حقيقى منتهى مىشود .
واحد حقيقى خود دوگونه است : واحد به وحدت حقّه و واحد به وحدت غيرحقه . اولى ، ذاتى است كه خود عين وحدت است و نه متّصف به وحدت ، يعنى آنچه در آن به هيچ تعبير دوگانگى و تكرّر نباشد ، كه در اين حالت واحد و وحدت يك چيز بيش نخواهد بود . دومى ، مانند انسان واحد .
واحد به وحدت غير حقّه نيز خود دوگونه است ، واحد خاصّ و واحد عام . واحد خاصّ ، همان واحد عددى است كه با تكرّر آن عدد ساخته مىشود ، و واحد عام مانند