لحظه سطح و فرهنگ عمومى بالا مىرود ، و در نتيجه دست آوردهاى تمدّن و فرهنگ در قلعه محكم و دژ نفوذناپذير جاى مىگيرد .
پديد آمدن دانش به خاطر انسان است ، دانش پديد آمده كه مصائب و مشكلات انسان را بر طرف كند ، انسان پديده نيامده كه اسير دست دانش شود ، پس هنگامى كه شخص منحرفى بخواهد اين گوهر تابناك را از راه صحيح خود منحرف كند و در راه انتقامجوئى و كينهتوزى از آن بهره بجويد ، مجال زيادى نخواهد داشت و ميدان گستردهاى نخواهد يافت . بلكه دانش به طبيعت خود مسير خود را طى خواهد نمود .
دانشمند با تجربهاى گفته است : « من هرچه تلاش كردم كه دانش را براى غير خدا طلب كنم ، او سرباز زد از اينكه جز براى خدا واقع شود . » « 1 »
پس هنگامى كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله دانش را سرآمد و سر سلسلهى همهى كارهاى خير مىشمارد ، منظورش از دانش ، دانشى است كه نيازهاى بشرى را برآورده كند ، مشكلات او را حل كند ، و مصداق حديث شريف باشد كه مىفرمايد :
( اللّه فى عون العبد ، ما دام العبد فى عون اخيه )
هامش
( 1 ) - اين مضمون به تعبير لطيفترى از امير مؤمنان عليه السّلام نقل شده است كه فرمود :
« تعلمّوا العلم و لو لغير اللّه ، فانّه سيصير للّه » ؛ دانش را فرا گيريد اگرچه براى خدا نباشد كه سرانجام براى خدا انجام خواهد پذيرفت . ( شرح نهج البلاغه ابن حديد ، ج 20 ، ص 267 ) .