از اينجا نتيجه مىگيريم كه آنان كه از اندوختههاى علمى بهرهمند شدهاند و ادوات و ابزارهاى علمى را در راه اعتلاى بشرى به كار مىبرند ، تا از راه راست منحرف نشدهاند ، و دانش را در راه نامشروع به كار نبردهاند ، از ارزشهاى والاى معنوى برخوردارند .
پاشيده شدن اخلاق و انحطاط آن ، از سرقت و ترور و رشوه و تبهكارى ، بيشتر از فقر و فلاكت سرچشمه مىگيرد ، درحالىكه با دانش مىتوان بر همهى موجبات فقر و فلاكت پيروز شد .
اين بلاهاى خانمانسوز كه امروز دامنگير جامعهى بشرى است ، با احساسات ، صدقات ، پند و اندرز روحانيان ، سياست زمامداران و هنر هنرمندان ، از ريشه و بن كنده نمىشود ، ولى با دانش و علم ، و بالا رفتن سطح فرهنگ قابل درمان مىباشد . از اينجاست كه رسول گرامى اسلام فرموده است :
« دانش سر سلسله همه كارهاى خير است . »
جاى شگفت است كه برخى از فلاسفه از پيشرفت علم دچار وحشت و اضطراب بشوند و بگويند : پيشرفت علوم قدرت شگرفى در دست بشر قرار داده ، كه در اثر آن به همهى ارزشهاى معنوى پشت پا زده ، ديگر ضامن اجرائى بر رعايت مظاهر تمدّن و فرهنگ انسانى باقى نمانده است .
اين ترس و وحشت هنگامى شايسته بود كه دانش اسير دست يك عدّه استعمارگر ديو سيرت بود ، ولى خوشبختانه چنين نيست ، بلكه اين نعمت الهى در دست همهى انسانهاست ، و هر
معيارهاى اخلاقى در فقه امام جعفر صادق ( ع ) ( قيم أخلاقية في فقه الإمام جعفر الصادق ع ) ( فارسى ) — صفحة 153
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص١٥٣