كنيم ، زيرا توماشك « 1 » آن را مركب از كلمهء ايرانى قديم كته مىداند كه در اوستا به معناى خانهاى است كه در زمين براى گذاشتن جسد حفر كرده باشند ؛ و واژهء ظاهرا ايرانى راور كه در كلمهء روذراور « 2 » باقى مانده است ( مقايسه كنيد با لفظ در جغرافياى بطليموس جزء 6 ؛ 5 ، 2 ) . اين حدس در اساس موجه مىنمايد ، زيرا معقول آن است كه تصور كنيم اصطخرى كه خود اهل استخر بوده با نواحى اطراف يزد آشنايى كامل داشته است . جزئياتى كه وى دربارهء كثه و رودى كه از نزديكى قلعهاى كه داراى معدن سرب است جارى مىشود بيان مىكند ، كلا با ناحيهء جوارآبادى كتو ، نزديك قلعه زرد ، كه براون در كتاب « يك سال در ميان ايرانيان » خود توصيف مىكند ، مطابقت دارد . [ لسترينج « 3 » نيز در سرزمينهاى خلافت شرقى « 4 » ، ص 285 ، چاپ كيمبريج ، 1905 ، عينيت كثه و يزد را پذيرفته است ، اما خدابخش بهرام رئيس به من مىنويسد كه در يزد كلمهء كثه كاملا ناشناخته است ، هرچند در حدود بيست فرسخى جنوب شهر آبادى بزرگى هست كه كهتو « 5 » يا كثو نام دارد ] .
2 . يادداشتى دربارهء منازل ميان شيراز و يزد
در اينجا من دو گفتار قديمى دربارهء منازل ميان راه اضافه مىكنم يكى از مؤلفى شرقى ، و ديگرى از نويسندهاى غربى . اين دو گفتار تا حدى خط سيرى را
هامش
( 1 ) .Tomaschek. ويلهلم توماشك ( 1841 - 1901 ) ، مستشرق و جغرافيادان اتريشى . استاد جغرافيا در دانشگاههاى وين و گراتس بود ؛ آثار مهمى در جغرافياى تاريخى دارد . م
( 2 ) . كورهاى در ناحيهء سابق جبال ، جنوب كوه الوند ، بين نهاوند و همدان .
بنابر نوشتهء ابن الفقيه در « كتاب البلدان » ناحيهاى بوده است به طول 3 فرسخ ، داراى 93 آبادى كه با باغهاى ميوه و جويبارهاى دايمى كه به يكديگر مرتبط بودهاند . م
( 3 ) .Le strange. گاى لسترينج ( 1854 - 1933 ) ، مستشرق بريتانيايى . در پاريس به تحصيل زبان فارسى پرداخت ؛ مدت سه سال ( 1877 - 80 ) در ايران بسر برد .
كار عمدهاش در جغرافياى تاريخى سرزمينهاى اسلامى شرق وسطى است . آثارش ، علاوه بر سرزمينهاى خلافت شرقى ( 1905 ) ، مشتمل است بر « فلسطين تحت حكومت مسلمانان » ( 1890 ) ؛ « بغداد در عهد خلفاى عباسى » ( 1900 ) ؛ « قصايد اسپانيايى » ( 1920 ) ؛ و « داستان دون ژوان ايرانى » . م
( 4 ) . عنوان ترجمهء فارسى ( تهران ، 1337 ) كتابى از لسترينج . اين كتاب ، بطورى كه از اسمش هويداست ، مربوط به جغرافياى تاريخى بين النهرين ، ايران ، و آسياى مركزى از زمان فتوحات مسلمين تا زمان امير تيمور است . م
( 5 ) . ظاهرا همان كهدويه يا كهرويه است كه كهتويه هم تلفظ مىشود ، و آن دهى است از دهستان پشتكوه بخش نير شهرستان يزد . م