« و قصر شيرين موضع قريب من قرميسبن ( كرمانشاه ) ، بين همذان و حلوان فى طريق بغداد الى همذان . و شيرين بالفارسية الحلو ، و هو اسم حظية كسرى ابرويز و كانت من اجمل خلق اللّه . »
- ياقوت ، معجم البلدان ، ذيل كلمهء قرميسين « 1 » .
طاق بستان و كرمانشاه 15
سپيدهدم كه پس از دو روز توقف در جايگاه كتيبهء داريوش از « منزل » رخت سفر بستم و به سوى شهر كرمانشاه و آبادى زيباى طاقبستان « 2 » ، واقع در حومهء آن ، روان شدم نشيب و فرازهاى كوه بيستون در ميان تودهء مه صبحگاهى تيره و تار مىنمود . طاقبستان در سيزده قرن پيش از باغهاى معروف ساسانيان بود .
و اكنون نيز به خاطر حجاريهايش معروف است . از آنجا كه براى رسيدن به اين نقطهء مشهور تنها كافى بود كه در راه خود به كرمانشاه اندكى مسيرم را كج كنم ، تصميم گرفتم اول به طاقبستان و سپس به كرمانشاه بروم 1 .
راه من از ميان دشت موجدارى ( از پستى و بلندى ) مىگذرد كه از شمال محدود است به رشته كوه پرو « 3 » كه از بيستون تا طاقبستان كشيده شده است ، و از جنوب به برآمدگيهاى بزرگى كه از كرمانشاه تا لرستان ممتد مىباشد . اين قسمت از خاك ايران يكى از غنىترين چراگاههاى كشور را تشكيل مىدهد ، و به پرورش اسبهاى خوب ، كه ايران هميشه بدان شهرت داشته است ، معروف است 2 . رود گاماساب « 4 »
هامش
( 1 ) . در متن عربى معجم البلدان كه گفتار بالا از آن نقل شده است ، اين عبارات در زير كلمهء قصر شيرين آمده است نه قرميسين . م
( 2 ) . دهى از دهستان حومهء بخش مركزى شهرستان كرمانشاه ، در قسمت شمال شرقى آن ؛ بر سه راهى كرمانشاه - همدان - كردستان . م
( 3 ) . پرو يا پراو ، رشته كوهى در شهرستان كرمانشاه ، كه ارتفاع قلهاش به 300 ، 3 متر مىرسد . از شمال شرقى به كوه شاهو متصل است . بيستون انتهاى شرقى آن را تشكيل مىدهد . م
( 4 ) . رودى در غرب ايران ، كه از كوه الوند سرچشمه گرفته ، پس از الحاق قرهسو به آن ، كرمانشاه را مشروب مىكند ؛ آنگاه ، با نام صيمره وارد لرستان مىشود . م