چاپ شده است ، و واژهء
akum
( ستون اول سطر 96 ) با آنكه خراب شده ، هنوز قابل خواندن است . همينها شواهدى بود كه نشان مىداد كتيبه از زمان راولينسن تاكنون صدمه ديده است .
بهستان ، ستون 2 ، سطور 59 - 61 : اين سه سطر درست همانگونه است كه در متن راولينسن و شپيگل آمده است . جاى خاليى كه وايسباخ و بانگ در عبارت
« n . . . avam K ram »
( سطر 61 ) قائل شدهاند صحيح نيست ، و از قرار معلوم اشتباهى چاپى است ( كه بارتولومه را هم گمراه كرده است ) ( رجوع كنيد به پژوهشهايى در زبانهاى هند و ژرمنى ، 12 ، 135 ) . در هنگام چاپ دو نقطهء زائد اشتباها از قسمت
- iyamanam
به سطر بعد منتقل شدهاند . بنابراين قرائت صحيح عبارت ، چنان كه در شپيگل آمده است ،
man avam K ram
مىباشد .
در نتيجه اين يادداشت فقط مربوط به قرائت وايساخ و بانگ مىشود .
بهستان ، ستون 2 ، سطر 61 : : دو حرف اول سخت خراب شده است ، اما حرف سوم يعنى
« r »
را مىتوان از روى سه نقطه يا سوراخى كه ، بر اثر عميقتر بودن كندگى سر حروف ميخى ، بر صخره مانده است ، استنباط كرد . بر اثر تمرين در روى صخره چشم كمكم به اين جزئيات خو مىگيرد ، و مىتوان حرف يا واژهاى را تقريبا با اطمينان خاطر بازسازى كرد .
بهستان ، ستون 2 ، سطر 75 : ( نيز مقايسه كنيد با ستون 2 ، سطر 89 )
avaj ? am ,
[
c ? as ? ma
] [
y
]
« utas ? ai
و غيره : در ابتداى اين سطر حرف
y
در واژهء [
iy
]
ut s ? a
، با آنكه سخت نامعلوم است ، از اثر يا نقطههايى كه بر صخره مانده قابل تشخيص است . آنچه را پيشتر دربارهء بازسازى حروف از روى چنين اثرات و فرورفتگيهايى گفتم به خاطر بياوريد . از بررسى واژهء محو شدهاى كه
c ? as ? ma
يا
c ? axs ? ma
خوانده شده است نتيجهاى عايد نشد ، زيرا واژه به كلى هم در اين سطر و هم در 89 از ستون دوم ناخواناست 11 . در مورد يكى از حروف وسط واژه در سطر 75 از ستون 2 يادداشتى برداشتهام به اين صورت : « اين حرف بيشتر شبيه
h
است تا شبيه » ، ولى چون اين دو حرف در خط ميخى بىاندازه به هم شبيه هستند احتمال اشتباه كردن بسيار است و محققا قرائت
c ? as ? ma
به معناى چشم يا چشمها با معناى عبارت مناسبتر است ، زيرا علاوه بر ناقص كردن عضوهاى ديگر ، ميل كشيدن يك يا دو چشم به عنوان تنبيه و گوشمالى چيزى است كه هماكنون نيز در گوشه و كنار ايران مانند زمان داريوش شاه انجام مىشود .
چنان كه لندور « 1 » در كتاب خويش نوشته است با نزديك كردن آهن تافته به مردمك
هامش
( 1 ) .Landor( 1775 - 1864 ) ، نويسندهء انگليسى . آثار اوليهاش عبارتند -