17 دربارهى مذاهب مختلفى كه در ايران از آنها پيروى مىشود
اكثريت مردم ايران پيرو مذهب اسلام و آيين على ( ع ) مىباشند . مذهب شيعه مدت زمانى نيست كه در ايران استحكام يافته است به طورى كه در دو قرن پيش تعداد مسلمانان شيعه در تمام اين كشور از سه هزار خانواده تجاوز نمىكرده است . در ازمنهى قديم ايرانيها آتشپرست بودهاند و هنوز در تبريز بقاياى يك معبد عظيم و باشكوه كه اختصاص به اين آيين داشته است وجود دارد . به موجب برخى روايات وجه تسميهى آذربايجان كه معنيش سرزمين آتش است از اين جهت است كه معبد مذكور در اين ايالت واقع گرديده است .
با اينكه پيروان مذهب اسلام در ايران اكثريت تام دارند با اين حال كشورى در مشرقزمين را نمىتوان يافت كه به اندازهى ايران اتباع مسيحى از قبيل نسطوريها و ارمنيها داشته باشد . قبول اين واقعيت بسيار آسان است زيرا در تمام مدت يك قرنى كه جنگهاى داخلى سبب ويرانى ايران گرديد هيچگاه به اين قوم اجازهى حمل اسلحه داده نشد و از اينرو در حالى كه مسلمانها يكديگر را نابود مىكردند ، تعداد آنها به نسبت بسيار زيادى رو به افزايش گذاشت . از طرف ديگر موقعى كه ارمنستان از ايران منتزع گرديد تقريبا همهى ساكنين آنجا ترجيح دادند كه به جاى تركها در زير يوغ ايرانيها بمانند و در نتيجه دستهجمعى به ايران مهاجرت نمودند و در نقاط مختلف اين كشور پراكنده شدند . ايرانيها آنها را به گرمى پذيرا گرديدند و در اندك زمانى اكثرشان