اى كميل ! ثروت اندوزان مردهاند ؛ گرچه [ به ظاهر ] زنده باشند ، ولى دانشمندان ، تا دنيا برقرار است زندهاند ، بدنهايشان گرچه در زمين پنهان ، ولى ياد آنان در دلها هميشه زنده است . بدان كه در اينجا ( اشاره به سينه مبارك كرد ) دانش فراوانى انباشته است . اى كاش كسانى را مىيافتم كه مىتوانستند آن را بياموزند . آرى ، تيزهوشانى مىيابم ، ولى مورد اعتماد نيستند ؛ دين را وسيله دنيا قرار داده و با نعمتهاى خدا بر بندگان و با برهانهاى الاهى بر دوستان خدا فخر مىفروشند ، يا گروهىاند كه تسليم حاملان حقاند ، ولى ژرفانديشى لازم را در شناخت حقيقت ندارند ؛ با اوّلين شبهه ، شك و ترديد در دلشان بروز مىكند . پس نه آنها و نه اينها ، سزاوار آموختن دانشهاى فراوان من نيستند ، يا فرد ديگرى كه سخت در پى لذّت بوده و اختيار خود را به شهوت داده است ، يا آنكه در ثروت اندوزى حرص مىورزد . هيچكدام از آنان نمىتوانند از دين پاسدارى كنند و بيشتر به چهارپايان چرنده شباهت دارند . چنين است كه دانش با مرگ دارندگانش مىميرد .
آرى ، زمين هيچگاه از حجّت الاهى خالى نيست كه براى خدا با برهان روشن ، يا آشكار و شناخته شده و يا بيمناك و پنهان قيام مىكند تا حجّتهاى خدا باطل نگردد و نشانههايش از بين نرود . تعدادشان چقدر و در كجا هستند ؟ به خدا سوگند كه تعدادشان اندك ، ولى نزد خدا بزرگ مقدارند . خدا به وسيله آنان حجّتها و نشانههاى خود را نگاه مىدارد تا به كسانى كه همانندشان هستند بسپارند و در دلهاى آنان بكارند . دانش ، نور حقيقتبينى را بر قلبشان تابيده و روح يقين را دريافتهاند ، آنچه را خوشگذرانها دشوار
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 226
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٢٢٦