شرح و تفسير
سهل بن حنيف انصارى برادر عثمان بن حنيف است . او از ياران نزديك امام بود . آن حضرت وى را والى بصره گمارده بود . اصحاب جمل پس از ورود به بصره ، او را دستگير كرده و شكنجه و آزار فراوان دادند . « 1 » ابن حجر عسقلانى در كتاب « الاصابة » دربارهاش مىنويسد : « او از پيشگامان در اسلام بود و در جنگ بدر حضور داشت و پايدارى فراوانى در جنگ احد به هنگام فرار مسلمانان و تنها گذاشتن پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله از خود نشان داد . او در كوفه از دنيا رفت و على بن ابى طالب عليهما السّلام بر او نماز گذاشت . » « 2 » در « سفينة البحار » نيز آمده است : « سهل از محبوبترين افراد نزد امام عليه السّلام بود . امام عليه السّلام خود در تشييع جنازهاش شركت كرد و گريه و ناله شديدى در مرگش كرد . » « 3 »
گروهى از مردم مدينه در طمع دنيا به معاويه پيوسته بودند . سهل در آن هنگام والى مدينه بود . او با شنيدن اين خبر ، آزرده شد و امام اين نامه را برايش نوشت . ( فلا تأسف على ما يفوتك من عددهم و يذهب عنك من مددهم . . . ) پيامبران به راه حق دعوت كرده و دلايل و براهين خود را ارائه مىكردند و مردم را بدون اجبار و اكراه به ايمان فرامىخواندند : « در دين هيچ اجبارى
هامش
( 1 ) . براى آگاهى بيشتر درباره او و نقش وى در جنگ جمل نك : شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد :
14 / 252 ؛ الطبقات الكبرى : 3 / 471 ؛ سير اعلام النبلا : 2 / 328 ؛ الاصابة : 3 / 166 ؛ اسد الغابة :
2 / 364 ؛ سير اعلام النبلا : 2 / 325 ؛ التهذيب : 3 / 325 ح 1011 .
( 2 ) . الاصابة : 2 / 86 و 3 / 166 شماره 3540 و نيز نك : الاستيعاب : 2 / 91 و 662 ؛ اسد الغابة : 2 / 365 ؛ تهذيب الكمال : 12 / 185 ؛ الطبقات الكبرى : 3 / 471 و 6 / 15 ؛ طبقات خليفة : 85 و 135 ؛ صحيح ابن حبان : 1 / 180 ؛ تاريخ المدينة : 2 / 490 ؛ سبل الهدى و الرشاد : 4 / 198 .
( 3 ) . نك : بحار الانوار : 78 / 349 ، 356 ، 379 .