كه سالها زير پرچم ابو سفيان با پيامبر خدا جنگيده بودند . « 1 » در واقع هريك از آن دو پيرو گذشته خود بود و امام امتداد پيامبر خدا و معاويه امتداد ابو سفيان بود .
( و قد انقطعت الهجرة يوم أسر أخوك ) ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه مىنويسد : « اين عبارت ، ادعاى معاويه را تكذيب مىكند . بيشتر صحابه پيامبر در سپاه معاويه از فرزندان آزادشدگانى بودند كه پس از فتح مكه به اسلام گرويدند و پيامبر خدا فرموده بود كه ديگر هجرتى بعد از فتح مكه در كار نيست . بنابراين تو و يارانت هيچكدام داراى سابقهاى در اسلام نيستيد . يزيد بن ابو سفيان برادر معاويه است كه در فتح مكه به همراه گروهى از قريش به مقابله با پيامبر برخواست تا او را از ورود به مكه بازدارد ؛ ولى گروهى از آنان كشته شدند و يزيد نيز به اسارت گرفته شد . » « 2 » معاويه و يارانش خود مىدانستند كه با اسلام در جنگ هستند و على عليه السّلام و يارانش از پيروان حقيقى دين و قرآن هستند و ليكن معاويه به خوبى مىدانست كه راهى براى رسيدن به اهدافش جز با فريب و نيرنگ ندارد .
( فإن كان فيه عجل فاسترفه ) اگر به راستى در ديدار با من شتاب دارى ، پس همه لذتها و بهرههايت را از دنيا برگير كه به زودى از آن رخت خواهى بست . ( فإنّي إن أزرك فذلك جدير أن يكون اللّه إنّما بعثني إليك للنّقمة منك ) اگر من
هامش
( 1 ) . نك : معجم البلدان ، ذيل مدخل « صفين » ؛ وقعة صفين ، نصر بن مزاحم : 131 ؛ الفهرست ابن النديم : 137 و 144 ؛ تاريخ طبرى : 5 / 235 و 6 / 2 - 40 ؛ المعارف : 36 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 1 / 287 .
( 2 ) . شرح نهج البلاغه : 17 / 257 و نيز نك : الكامل فى التاريخ : 2 / 20 ؛ تاريخ طبرى : 2 / 449 .