( و لكنّني آسى أن يلي أمر هذه الأمّة سفهاؤها و فجّارها فيتّخذوا مال اللّه دولا و عباده خولا . . . ) پيشبينى امام كاملا درست درآمد و همه اين حوادث ناگوار از سوى امويان رخ داد . برخى از شارحان در توضيح بند اخير گفتهاند كه امام از جنگ با خلفاى نخستين دست كشيد تا خلافت به دست بنىاميه نيفتد . اين برداشت ، دور از ظاهرفرمايش امام است . امام با صراحت مىگويد كه او براى حفظ وحدت مسلمانان با خلفاى پيشين همكارى كرد و پس از آن از آرزوى شهادت ياد كرد و سپس بلافاصله فرمود كه نگران به خلافت رسيدن سفيهان و ستمگران هستم . بنابراين امام مىخواهد بگويد كه علىرغم عشق شهادت از عاقبت اسلام و مسلمانان در هراس هستم .
( فإنّ منهم الّذي قد شرب فيكم الحرام و جلد حدّا في الإسلام . . . ) ضمير « منهم » به بنىاميه بازمىگردد . منظور از حرام نيز در اينجا شراب است . ابن ابى الحديد مىگويد : « امام به برادر مادرى عثمان ، وليد بن عقبة اشاره مىكند . او كارگزار كوفه بود و به زنا و مستى مشغول بود . روزى در مسجد ، نماز صبح را چهار ركعت خواند و شرابى را كه خورده بود در محراب بالا آورد و اشعارى عاشقانه در نماز خواند . » « 1 » ( و إنّ منهم من لم يسلم حتّى رضخت له على الإسلام الرّضائخ ) ابن ابى الحديد مىگويد : « امام به « مؤتلفة قلوبهم » اشاره
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد ، تحت عنوان « اخبار الوليد بن عقبة » : 17 / 327 به بعد و نيز نك :
مسند احمد : 1 / 144 و 5 / 347 ؛ سنن بيهقى : 8 / 318 ؛ تاريخ يعقوبى : 2 / 142 ؛ الاصابة : 3 / 638 ؛ تاريخ الخلفا : 104 ؛ السيرة الحلبية : 2 / 314 ؛ العقد الفريد : 2 / 273 ؛ انساب الاشراف : 5 / 33 ؛ اسد الغابة : 5 / 91 و 92 ؛ تاريخ طبرى : 5 / 90 ؛ الجرح و التعديل : 9 / 12 ؛ تهذيب الكمال : 31 / 16 ؛ فتح البارى : 7 / 46 ؛ تاريخ دمشق : 63 / 220 ؛ نسب قريش : 138 ؛ تاريخ المدينة : 3 / 975 ؛ الطبقات الكبرى : 6 / 24 .