التغاير : اظهار غيرت .
يتواكلوا : برخى از آنان بر گروهى ديگر تكيه مىكنند .
ساختار ادبى
بأشدّ ، بقهرمانة : باء در اين موارد زايد است .
شرح و تفسير
( أخّر الشّرّ فإنّك إذا شئت تعجّلته ) انسانها در اين جهان ، حق گزينش دارند و مىتوانند خوب يا بد را انتخاب كنند . امكان انجام بدى بسيار بيشتر از نيكوكارى است ؛ زيرا شر و بدى انواع و گونههاى مختلفى دارد كه حتى ضعيفترين مردم مىتوانند گونههايى از آن را انجام دهند و اما نيكى به شرايط و قواعدى نياز دارد كه در هرجا و هرزمان پديد نمىآيد . تعبير « اخر الشر » به معناى دور شدن از بدى و پرهيز از هلاكت است . ( و قطيعة الجاهل تعدل صلة العاقل ) انسان عاقل تنها پس از تفكر در پيامدها و عواقب امور به كارى دست مىزند يا سخنى مىگويد و از روى احساسات و هيجانات تصميمى نمىگيرد ؛ اما انسان نادان به سرعت مىشورد و بدون انديشه در عواقب و پيامدهاى امور به كارى دست مىزند و يا سخنى مىگويد . ( من أمن الزّمان خانه ) به هنگام روى آوردن دنيا از حوادث غافلگيركنندهاش در هراس باش كه هرحادثهاى ممكن است براى تو رخ دهد . ( و من أعظمه أهانه ) منظور از تعظيم زمان ، تعظيم گردنكشان و قدرتمندان است ؛ چرا كه زمان امرى محسوس نيست تا بتوان آن را بزرگ يا كوچك شمرد . بزرگ شمردن گردنكشان به خوار شدن نزد آنها مىانجامد .