دليل جايگاه و سمتش بر او برترى نجويد و با فخرفروشى و تكبر و خودبينى به مردم فرمان ندهد و با خشونت و تندخويى به زيردستان خود فرمان ندهد .
چرا كه او كارگزار است نه كارفرما . . . مردم سرور و ريشه و ستون اصلى و خزانه دولت هستند . ( و إنّ لك فى هذه الصّدقة نصيبا مفروضا و حقّا معلوما . . . ) اين آيه اشاره به اين مطلب دارد كه مصرف صدقات منحصرا مختص به اين هشت طايفه است : « فقيران و عاجزان و متصديان اداره صدقات و براى تأليف قلوب و آزادى بندگان و قرض دادن و در راه خدا و در راه درماندگان .
اين مصارف هشتگانه فرض و حكم خداست ، كه خدا بر تمام حكم و مصالح امور آگاه است . » « 1 » امام به موارد مصرف زكات اشاره دارد . دسته نخست ، تهيدستان و نيازمندان و مأموران اخذ زكات هستند . دسته ديگر ، « مؤلفة قلوبهم » هستند كه بخشى از زكات براى محافظت از اسلام به آنها داده مىشود . گروه بعدى بدهكاران و ورشكستگان هستند كه از پرداخت قرضهاى خود ناتوانند و تعبير « فى الرقاب » به آزاد كردن بردهها اشاره دارد .
ابن السبيل نيز به در راهماندگان گفته مىشود كه هزينه برگشت به وطن را ندارند . بهطور كلى آيه همه موارد نيكى و احسان را شامل مىشود .
( و إنّا موفّوك حقّك فوفّهم حقوقهم ) هرگز اجازه نمىدهم كسى حق تو را پايمال كند و آن را از تو بگيرد . بنابراين شايسته است نسبت به حق ديگران حريص باشى و به آنها خيانت نكنى . ( و إلّا تفعل فإنّك من أكثر النّاس خصوما يوم القيامة ) و اگر دستت به خيانت آلوده شد ، ما تو را تنبيه مىكنيم و سزاى تو نزد
هامش
( 1 ) .إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ الْعامِلِينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌتوبه / 9 : 60 .