آيا ابتداى مدت تبعيد از آغاز سفر محسوب مىشود ، چنانكه از روايات برمىآيد و يكى از معاصران ما به آن متمايل شده است « 1 » و رملى هم [ از اهل سنت ] با آن موافق است ، يا اينكه ابتداى مدت تبعيد از زمانى محاسبه مىشود كه تبعيدى به تبعيدگاه مىرسد ، چنانكه از ديگر روايات برمىآيد و ظاهر كلام شافعىها است ؟ « 2 »
روايات درباره مدت زمان تبعيد محارب مطلق است ، ولى در روايت مدائنى آمده است : امام رضا عليه السّلام فرمود : مدت زمان تبعيد محارب ، به نسبت جنايتى است كه مرتكب شده است . راوى مىگويد : از آن حضرت راجع به آيهء
( إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ . . . )
سؤال شد كه چه كارى اگر انجام دهد ، مستوجب يكى از اين چهار عقوبت مىشود ؟ فرمود : وقتى با خدا و رسولش محاربه كند و در زمين براى فساد تلاش كند ، و مرتكب قتل شود ، در مقابل كشته مىشود و اگر هم قتل كند و هم مال بگيرد ، كشته و بر دار كشيده مىشود و اگر مال گرفت و قتل انجام نداد يك دست و يك پايش ( برعكس ) بريده مىشود و اگر سلاح كشيد و با خدا و رسولش جنگيد و سعى داشت در زمين فساد كند ولى هنوز نه قتلى انجام داده و نه مالى گرفته ، از آن سرزمين تبعيد مىشود . « 3 »
در روايت ديگر از مدائنى آمده است : امام صادق عليه السّلام است كه
هامش
( 1 ) - حدود الشريعة ، ج 4 ، ص 428 .
( 2 ) - اسنى المطالب ، ج 4 ، ص 129 ؛ مغنى المحتاج ، ج 4 ، ص 148 .
( 3 ) - الكافى ، ج 7 ، ص 246 .