آفتاب نزديكتر و بنابراين گرمتر از آن است .
من ديدم بايد اين خيال غلط را از سر ايشان دور كرد ، گفتم اينكه عطارد از ساير سيارات بآفتاب نزديكتر است محل ترديد نيست چه هرصد سال تقريبا يك مرتبه از جلو قرص خورشيد مىگذرد « 1 » ولى مشترى و زحل بر خلاف ابدا بين آفتاب و زمين قرار ندارد .
منجم كه از بيانات و نمايش خسوف و كسوف من تحقير شده بود بجانب كتاب خود رفته صفحهاى را گشود كه بر آن بز نرى منقوش و اطراف آن به خط هيرو - كليفى علائمى مسطور بود . پس از ملاحظه و تعمق در آن پرسيد بعقيده شما در ماوراء ستارگان چيست ؟ گفتم حق اينست كه منجمين ما هم در اين خصوص متفق - الرأى نيستند ولى بر حسب ظاهر در ماوراء ستارگان هم باز كواكب بسيار است منتها بايد آنها را بمدد تلسكپ مشاهده كرد ، آنها نيز مقدمهء عالم بىحدوحصر ديگرى را تشكيل مىدهند .
همين كه اين كلام را ادا كردم كتاب و صورت بزرارها كرده بخنده گفت واقعا اروپائيان بعجب مطالب مهمى پىبردهاند و دوباره كتاب را گشود گفت اين همه در اين موضوع شرح داده شده ، منهم در عينحال خوشوقت شدم چه گفتگوئى كه مثل عالم بىپايان بود به زودى خاتمه يافت .
سپس منجم دست روى صفحهاى از كتاب خود كه پر از نقاط سياهى كه شايد صور شياطين بود نهاده پرسيد علت وزش بادها چيست ؟ گفتم انقباض و انبساط متناوب حجم هوا كه زمانى از حرارت اشعهء آفتاب منبسط و زمانى از غروب
هامش
( 1 ) درينجا يا منجم جوان ما بخطا رفته يا نخواسته مطلب را بپروراند چه عبور عطارد از روى قرص خورشيد يك دفعه بفاصلهء هشت سال و يك دفعه بفاصلهء صد و سيزده سال و نيم اتفاق مىافتد . آبه شاپ دو تروش همين تصادف را يك دفعه در 1761 در سيبرى و يك دفعه در 1769 در سان لوكار واقع در ساحل امريكا كه همانجا شهيد راه معلومات خود شد رصد كرده و بعلاوه خيلى از مردم امروزه دو مرتبه عبور نزديك عطارد را از روى آفتاب كه يكى در 1874 و ديگرى در 1882 وقوع مىيابد خواهند ديد .