همين فرمانروا فحشاء را ، كه بسيار گسترش يافته بود و حتى در اطراف مساجد ، صومعهها ، و مدارس علوم دينى نيز خانههائى براى اين منظور ترتيب يافته بود ، ممنوع كرد و فرمان داد كه زنانى را كه اجبارا به فحشاء كشيده شده بودند ، آزاد كنند و مانع قانونى براى ازدواج آنان به وجود نياورند « 1 » .
فرمانروايان خود در مورد زناشوئى كمتر از موارد ديگر پاىبند مراعات قوانين بودند . ژان پلانو كارپينى گزارش مىدهد ، كه فرمانروا مىتواند به دلخواه خود هر زنى را كه مايل باشد ، تصاحب كند « 2 » . و مورخان شرقى يك قرن بعد مىنويسند كه در ميان اعقاب چنگيز خان اين عادات رسوخ كرده بود ، كه هر زنى را كه مايل بودند مىبايست به آنان داده شود « 3 » . ابو سعيد در مورد طلاق اجبارى بغداد خاتون در نخستين ازدواج او ، حقيقتا به جدّ خود چنگيز خان استناد كرده است « 4 » . تغيير دين و صد سال زندگى در فرهنگ ايران نتوانسته بود تغييرى در اين عادت ديرينهء مغولان به وجود آورد . ترديد خواندمير « 5 » در صحت اين خبر ، كه ابو سعيد نخست بغداد خاتون و سپس برادرزادهء او دلشاد خاتون را به عقد خود درآورده است و يادآورى اينكه اين كار طبق موازين فقهى « 6 » ممنوع و ابو سعيد به دستورات دينى پاىبند بوده است ، نابجاست . اشتباه مورخ از آنجا ناشى است ، كه در تخمين بيدارى وجدان مذهبى ابو سعيد زيادهروى مىكند .
موقعيت حقوقى و اجتماعى زن
وضع و موقعيت زن نزد مغولان به مراتب آزادانهتر از نزد اعراب بوده است .
زنان مغول - لااقل تا پايان قرن هفتم - بىحجاب بودهاند « 7 » . همسران بزرگان مغول ، خصوصا زنان اصلى فرمانروا ، براى خويش خيمهء اختصاصى داشتند « 8 » و مىتوانستند
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / وين 333 ر .
( 2 ) -J . P . Carpini / Wyngaert 68( 3 ) - حافظابرو 41 چ ؛ ميرخواند ج 5 : 150 .
( 4 ) - خواندمير ج 3 : 72 .
( 5 ) - خواندمير ج 3 : 76 .
( 6 ) - ر ك :Kremer I 519 f .( 7 ) - ابن بطوطه ج 2 : 66 دربارهء زنان ترك .
( 8 ) -Bretschneider , Med . Res . I 57 f ; Ricoldus 115 ; J . P . Carpini / Wyngaert 50