در خانوادههاى معمولى ممكن بود ، كه زنان بيوه را ، به جاى آنكه دوباره به ازدواج دربياورند ، در خانه براى انجام كار نگاه دارند « 1 » . مغولان گاهگاه نيز مىكوشيدند ، كه حقوق زناشوئى خود را در مورد ازدواج دوباره به شاهان دستنشانده نيز تحميل كنند .
شاهان مسلمان « 2 » بىاشكال مىتوانستند همسر تازهاى به حرمسراى خود بيافزايند ، اما اين كار براى شاهان مسيحى غيرممكن بود . اما بهطورى كه منابع تاريخى از نخستين دوران فرمانروائى مغولان گزارش مىدهند ، آنان يك بار كوشيدند كه همسر زمامدار روسى چرنگف را پس از قتل شوهرش به عقد برادر وى دربياورند « 3 » .
مردان بهطور نامحدود حق تعدد زوجات داشتند ، بهطورى كه برخى از بزرگان مغول پنجاه « 4 » و يا صد همسر « 5 » داشتند . بديهى است ، كه وظايف مالى ، كه با تعدد زوجات همراه بود ، مردان معمولى را وادار به امساك مىنمود . مردان مىتوانستند به دلخواه خود نزد همسرانشان بروند « 6 » ، و يا آنكه آنان را اصلا تنها گذارند « 7 » . مورخان اروپائى از آغاز دوران مغولان گزارش مىدهند ، كه زنان مغولى يك مرد عموما به ندرت با يكديگر نزاع داشتند « 8 » . فرزندان تمام زنها ، بهخصوص در خانوادههاى معمولى ، از نظر حقوقى با يكديگر يكسان بودند « 9 » . اما در واقع - خاصه در خانوادهء خان - كودكان همسران سوگلى بر ديگران برترى داشتند « 10 » .
مادر ، خواهر تنى و دختر محرم بودند ، و ازدواج با آنان ممنوع بود ، اما خواهر ناتنى جزء محارم محسوب نمىشد « 11 » .
زناشوئى گذشته از آن وسيلهء بسيار مناسبى براى برقرارى رابطه ميان مغولان
هامش
( 1 ) -Ricoldus 115( 2 ) - وصاف / بمبئى 424 ، 434 .
( 3 ) -J . P . Carpini / Wyngaert 39( 4 ) - خواندمير / دفرمىa72
( 5 ) -Uan - ts au pi - si / Palladius 30 , 50؛ رشيد الدين / برزينb54 ؛ 81 - 75 ؛Zyriak 249 ; J . P . Carpini / Wyngaert 33؛ ر ك :Vladimircov , Obsc . stroj 48( 6 ) -J . P . Carpini / Wyngaert 50( 7 ) - خواندمير ج 3 : 81
( 8 ) -J . P , Carpini / Wyngaert 50( 9 ) -J . P . Carpini / Wyngaert 50( 10 ) - جوينى ج 1 : 29 .
( 11 ) -J . P . Carpini / Wyngaert 33