آيينى براى مردم نهادند كه از آن پيروى كرده مىشود ، هر كس كه در سرشت او پرهيزگارى خدا باشد ، از ايشان و آيين ايشان خشنود است ، مردمى هستند كه به هنگام جنگ دشمن خود را زيان زده مىكنند ، و چنان منفعتى ميان پيروان خود فراهم مىآورند كه همگان بهرهمند مىشوند ، اين خوى و عادت ميان ايشان تازگى ندارد ، و بدترين اخلاق بدعتهاست ، آنچه را كه دستهاى ايشان به هنگام دفاع خوار سازد ، مردم نمىتوانند گرامى كنند و آنچه را گرامى كنند خوار نمىسازند ، ايشان با فضل و بزرگوارى خود نسبت به همسايگان بخل نمىورزند ، و هرگز آلودهء پستى و حرص و آز نمىشوند ، اگر ميان مردم بعد از ايشان پيشگامانى باشند ، اين پيشگامان پيروان كوچكترين آنها خواهند بود ، هنگامى كه خواستهها و پيروان گوناگون هستند ، فقط بايد به قومى احترام گذاشت كه رسول خدا پيشواى ايشان است ، پاكدامنانى كه پاكدامنيشان در وحى الهى آمده است ، هرگز طمع نمىورزند و طمع آنها را به خوارى نمىاندازد ، در معركهء جنگ و هنگامى كه مرگ در يك قدمى است ، ايشان همچون شيران بيشهاند كه بندهاى خود را دريده باشند ، در عين حال چون به دشمن دست يابند بر او فخر نمىفروشند ، و چون مصيبتى به ايشان برسد اظهار ناتوانى و بىتابى نمىكنند ، ما چون پرچم جنگ براى قومى برافرازيم ، با نرمى و آهستگى آهنگ ايشان نمىكنيم آن چنان كه گوسالهء گاو وحشى رفتار مىكند ، ما در آن هنگام كه جنگ ناخن به ما افكند به بزرگى و رفعت مقام مىگرويم ، و مردم فرومايه از اطراف جنگ به خوارى مىگريزند ، بنابر اين به هنگام خشم ايشان راهى را انتخاب كن كه ترا عفو كنند ، و همت تو اين نباشد كه كارى را كه منع كردهاند بكنى ، در جنگ با ايشان دشمنى را كنار بگذار ، دشمنى و جنگ با ايشان زهرى تلخ است كه گويى درختان و گياهان تلخ با آن ممزوج شده
المغازي ( تاريخ جنگهاى پيامبر ص ) ( فارسى ) — صفحة 744
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٧٤٤